Staqflyasiya iqtisadiyyatda eyni vaxtda yüksək inflyasiya, zəif iqtisadi artım və əmək bazarında vəziyyətin pisləşməsi ilə xarakterizə olunan nadir və mürəkkəb hadisədir. Adətən inflyasiya iqtisadi aktivliyin artması ilə müşayiət olunsa da, staqflyasiya zamanı qiymətlər yüksəlir, iqtisadi artım isə dayanır və ya zəifləyir.
"Staqflyasiya" termini "staqnasiya" və "inflyasiya" sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Bu vəziyyətdə iqtisadiyyat ya çox zəif böyüyür, ya da kiçilir, lakin qiymətlər artmaqda davam edir.
Staqflyasiyanın əsas əlamətləri yüksək inflyasiya, aşağı iqtisadi artım tempi, işsizliyin artması və əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin zəifləməsidir. Bu kombinasiya iqtisadiyyat üçün qeyri-adi hesab olunur, çünki normal şəraitdə inflyasiya ilə işsizlik arasında əks əlaqə müşahidə edilir.
Mütəxəssislərin fikrincə, staqflyasiya əsasən ciddi xarici və ya daxili iqtisadi şoklar nəticəsində yaranır. Buna enerji daşıyıcılarının və xammalın bahalaşması, təchizat zəncirlərindəki problemlər, geosiyasi münaqişələr, istehsal məhsuldarlığının azalması və iqtisadi siyasətdəki yanlış qərarlar səbəb ola bilər.
Belə bir vəziyyət vətəndaşlar üçün gündəlik xərclərin artması, real gəlirlərin azalması və iş yerlərinin itirilməsi riskini yüksəldir. Biznes üçün isə həm xərclər artır, həm də tələbat zəifləyir. Dövlətlər üçün staqflyasiya ilə mübarizə daha çətin hesab olunur, çünki inflyasiyanın qarşısını almaq məqsədilə faiz dərəcələrinin artırılması iqtisadi aktivliyi daha da zəiflədə bilər.
Tarixdə staqflyasiyanın ən məşhur nümunəsi 1970-ci illərdə yaşanıb. 1973-cü il neft böhranından sonra enerji qiymətlərinin kəskin bahalaşması ABŞ, Böyük Britaniya, Kanada, Fransa, İtaliya, Qərbi Almaniya və Yaponiya kimi ölkələrdə eyni vaxtda yüksək inflyasiya, artan işsizlik və zəif iqtisadi artıma səbəb olmuşdu.
İqtisadçılar qeyd edirlər ki, staqflyasiya iqtisadi siyasət üçün ən mürəkkəb çağırışlardan biridir. Belə dövrlərdə əhalinin real gəlirləri azalır, biznesin xərcləri artır və effektiv iqtisadi qərarların qəbulu daha da çətinləşir.
MONETAR.AZ
