Müasir həyat tempi Azərbaycanın böyük şəhərlərində də yuxu böhranına səbəb olub. 2026-cı ilin statistikasına görə, hər 10 nəfərdən yalnız 2-si səhər özünü gümrah hiss edir. Bəs yuxusuzluq Azərbaycan cəmiyyətində hansı gizli xəstəliklərə yol açır?
Qlobal trendlərə uyğun olaraq ölkəmizdə də yuxu pozuntuları ilə bağlı şikayətlərin sayı son bir ildə rekord həddə – %75 artıb. Xüsusilə işləyən qadınlar və gənclər arasında yuxusuzluq "gizli epidemiya"ya çevrilib.
Azərbaycanlıların yuxusunu nə qaçırır?
Yerli mütəxəssislər Bakı sakinlərinin yuxu problemlərini bir neçə əsas amillə əlaqələndirirlər:
-
"Mavi İşıq" asılılığı: Yatmazdan əvvəl sosial şəbəkələrdə (TikTok, Instagram) keçirilən saatlar yuxu hormonu olan melatoninin ifrazını bloklayır.
-
Gecə çay-kofe mədəniyyəti: Azərbaycanda axşam saatlarında tünd çay içmək ənənəsi yuxuya getmə müddətini orta hesabla 40-60 dəqiqə gecikdirir.
-
Stress və gələcək qayğısı: İqtisadi aktivlik və karyera yarışında olan 25-45 yaş arası əhali qrupu "xroniki yorğunluq"dan şikayət edir.
Somnoloq çatışmazlığı: Kimə müraciət etməli?
Maraqlı məqam odur ki, Azərbaycanda bir çox insan yuxu problemləri üçün həkimə müraciət etməyi "lazımsız" sayır. Sorğular göstərir ki, əhalinin böyük hissəsi somnoloq (yuxu üzrə mütəxəssis) peşəsindən xəbərsizdir. İnsanlar həkimə getmək əvəzinə, apteklərdən reseptsiz yuxu dərmanları və ya bitki çayları almağa üstünlük verirlər ki, bu da bəzən asılılıq yaradır.
Yuxusuzluğun acı nəticələri: Qəzalar və xəstəliklər
Həkimlər xəbərdarlıq edir ki, gün ərzində yuxululuq və diqqət dağınıqlığı təkcə iş məhsuldarlığını aşağı salmır:
-
Yol qəzaları: Bakıda baş verən qəzaların bir qismi sürücülərin sükan arxasında mikro-yuxuya getməsi və ya gec reaksiya verməsi ilə bağlıdır.
-
Ürək xəstəlikləri: Xroniki olaraq 6 saatdan az yatanlarda infarkt riski 2 dəfə daha yüksəkdir.
Sağlam yuxu üçün "Qızıl Qaydalar" (2026-cı il tövsiyələri)
Mütəxəssislər Bakı sakinlərinə sadə, lakin effektiv üsullar təklif edir:
-
"Rəqəmsal Detoks": Yatmazdan 1 saat əvvəl telefonu kənara qoyun.
-
Sərin otaq: Yataq otağının temperaturu 18-20°C dərəcədən yuxarı olmamalıdır.
-
Rejim: Hətta istirahət günləri də eyni saatda oyanmağa çalışın.
Unutmayın ki, yuxu lüks deyil, orqanizmin "təmiri" prosesidir. Əgər yuxu problemləriniz 3 aydan çox davam edirsə, bu artıq xroniki haldır və peşəkar tibbi yardım tələb edir.
MONETAR.AZ
