Bitcoinin son günlərdə kəskin bahalaşması rəqəmsal aktivlər bazarının ümumi dəyərinin yanvar ayından bəri ilk dəfə 3 trilyon dollar həddini keçməsinə səbəb olub. Bununla belə, törəmə alətlər bazarında rıçaqlı mövqelərin sürətlə artması qiymətlərin daha kəskin dalğalanması riskini də yüksəldir.
“Bloomberg”in məlumatına görə, “CoinGecko”nun göstəricilərinə əsasən, ABŞ Maliyyə Nazirliyinin ötən ay uzunmüddətli istiqrazların geri alınmasını artıracağını açıqlamasından sonra kriptobazarının ümumi kapitalizasiyası 740 milyard dollardan çox yüksəlib.
Eyni zamanda, bazarda kredit rıçağından istifadə də artır. “Coinglass”ın məlumatları göstərir ki, müddətsiz fyuçers müqavilələrində açıq mövqelərin həcmi ötən ilin oktyabr ayının sonundan bəri ən yüksək səviyyəyə çataraq təxminən 160 milyard dollar təşkil edib.
Dünən bitcoinin bahalaşması fonunda 920 milyon dollardan çox qısa mövqe, yəni qiymətin düşəcəyinə hesablanan mərclər likvidasiya olunub. Qısa mövqelərin məcburi bağlanması treyderləri itkiləri məhdudlaşdırmaq üçün aktivləri almağa vadar etdiyindən qiymət artımını daha da sürətləndirə bilər. Bu proses bazarda “short squeeze” kimi tanınır.
Lakin diqqət çəkən məqam ondan ibarətdir ki, qısa mövqelərin kütləvi şəkildə bağlanmasına baxmayaraq, açıq mövqelərin ümumi həcmi artmaqda davam edib. Bu isə bazardan çıxarılan rıçaqlı mövqelərin yerini yeni mövqelərin tutduğunu göstərir.
BTC Markets analitiki Rəyçel Lukas hesab edir ki, bu vəziyyət bazarda növbəti kəskin hərəkətlərin daha sürətli baş verməsinə şərait yarada bilər. Onun sözlərinə görə, adətən “short squeeze” zamanı açıq mövqelərin həcmi azalır, lakin hazırkı vəziyyətdə treyderlər risklərini azaltmaq əvəzinə qiymət artımının ardınca yeni mövqelər açırlar.
Bitcoin ABŞ sessiyasında 87 381 dollara qədər yüksələrək yanvar ayından bəri ən yüksək səviyyəsini görüb. Bu, əvvəlki mərhələdə qeydə alınan təxminən 8%-lik artım deməkdir. Daha sonra kriptovalyutanın qiyməti geri çəkilərək çərşənbə axşamı 85 100 dollar ətrafında qərarlaşıb.
Bazar iştirakçıları üçün əsas risklərdən biri qısa mövqelərin bağlanması ilə yanaşı yeni rıçaqlı mövqelərin də sürətlə artmasıdır. Belə şəraitdə qiymətin hər iki istiqamətdə nisbətən kiçik dəyişməsi belə yeni likvidasiya dalğasına səbəb ola bilər. Xüsusilə rıçaqlı uzun mövqelərin kütləvi şəkildə bağlanması qiymətlərə əlavə satış təzyiqi yarada bilər.
“QCP Group”un baş satış treyderi Kaleb Lin bildirib ki, əsas diqqət rıçaqlı törəmə alətlər bazarının spot bazarla müqayisədə hansı sürətlə böyüməsinə yönəlməlidir. Onun fikrincə, müddətsiz müqavilələrdə açıq mövqelərin artımı spot bazardakı yüksəlişi izlədiyi halda bu, daha sağlam dinamika sayıla bilər. Əksinə, törəmə alətlər bazarı spot tələbdən daha sürətlə böyüdükdə bazarın qiymət hərəkətlərinə həssaslığı artır.
Lin qeyd edib ki, belə vəziyyətdə kiçik geriləmə belə uzun mövqelərin likvidasiyasına səbəb ola, bu isə qiymətin daha da aşağı düşməsini və yeni rıçaqlı mövqelərin bağlanmasını sürətləndirə bilər. Eyni mexanizm qiymətin yüksəlişi zamanı qısa mövqelərin sıxışdırılmasına da səbəb olur.
Bitcoinin son yüksəlişi kriptobazara institusional marağın artması ilə də müşayiət olunur. ABŞ-da spot bitcoin ETF-ləri ötən həftənin sonunda yenidən xalis vəsait daxilolması mərhələsinə keçib. Cümə axşamı və cümə günlərində bu fondlara ümumilikdə 593 milyon dollar həcmində kapital yönəldilib.
Artım yalnız bitcoinlə məhdudlaşmayıb. Məxfilik yönümlü Zcash kəskin bahalaşıb, “Hyperliquid” blokçeyninin yerli tokeni HYPE isə rekord səviyyəyə yüksəlib.
Bununla belə, treyderlər kriptobazardakı son yüksəlişin nə dərəcədə davamlı olacağına dair ehtiyatlı mövqedə qalırlar. Rəyçel Lukasın sözlərinə görə, qısa mövqelərin sıxışdırılması yalnız qısamüddətli qiymət artımı yarada bilər və bu proses uzunmüddətli investor tələbi ilə eyni məna daşımır. Buna görə də qarşıdakı dövrdə əsas göstəricilərdən biri spot bazarda real tələbin məcburi bağlanan mövqeləri əvəz edib-etməyəcəyi olacaq.
Kriptobazarında ümumi kapitalizasiyanın 3 trilyon dolları keçməsi və törəmə alətlərdə açıq mövqelərin rekord həddə yaxınlaşması hazırkı yüksəlişin həm güclü alıcı marağı, həm də yüksək rıçaqla müşayiət olunduğunu göstərir. Bu amillərin bir araya gəlməsi bazarda yüksəlişi sürətləndirə bildiyi kimi, əks istiqamətdə kəskin qiymət hərəkətlərini də gücləndirə bilər.
MONETAR.AZ
