ABŞ və Tayvan dünən strateji iqtisadi əlaqələrin dərinləşdiyini və uzun müddətdir mövcud olan bazar maneələrinin azaldılması üzrə qarşılıqlı öhdəliyi göstərən əlamətdar ikitərəfli ticarət sazişi imzalayıblar. Vaşinqtonda Amerika İnstitutu (AIT) və Taybey İqtisadi və Mədəni Nümayəndəliyinin (TECRO) himayəsi altında imzalanan bu razılaşma energetika və texnologiya sahələrində milyardlarla dollar dəyərində yeni investisiyalar üçün çərçivə yaradır.
Saziş Tayvan mallarına tətbiq olunan rüsumların əhəmiyyətli dərəcədə azaldılmasını rəsmiləşdirir: tariflər əvvəlki 20%-dən 15%-ə endirilir. Bunun müqabilində Taybey genişmiqyaslı satınalma proqramını həyata keçirməyi öhdəsinə götürüb. Bu proqram çərçivəsində 2029-cu ilə qədər ABŞ-dan 44 milyard dollar dəyərində mayeləşdirilmiş təbii qaz və xam neft, həmçinin 15 milyard dollar dəyərində mülki təyyarələr və ehtiyat hissələri alınacaq.
Malların satın alınmasından əlavə, pakt yüksək texnologiyalı təchizat zəncirlərinin təmin edilməsinə və iki tərəfdaş arasında sənaye əməkdaşlığının genişləndirilməsinə yönəlib. ABŞ Ticarət Nümayəndəliyinin (USTR) nümayəndəsi Ceymison Qrir bildirib: “Tayvanla qarşılıqlı ticarət sazişi ABŞ-ın Tayvana ixracı üçün tarif və qeyri-tarif maneələrini aradan qaldıracaq, amerikalı fermerlər, maldarlıqla məşğul olanlar, balıqçılar, işçilər, kiçik biznes və istehsalçılar üçün imkanları genişləndirəcək.”
Tayvan həmçinin yaxın bir neçə il ərzində ABŞ-da elektrik enerjisi istehsalı üçün avadanlıqlara təxminən 25 milyard dollar investisiya yatırmağı öhdəsinə götürüb. Gözlənilir ki, bu kapital axını ABŞ-ın daxili istehsalını gücləndirəcək, eyni zamanda Tayvanı öz sənaye artımını və enerji təhlükəsizliyi tələblərini dəstəkləmək üçün zəruri olan kritik infrastruktura təmin edəcək.
Razılaşmanın mərkəzi elementlərindən biri tarixən ABŞ ixracına, xüsusən də avtomobil və kənd təsərrüfatı sektorlarında maneə yaradan qeyri-tarif baryerlərinin aradan qaldırılmasıdır. Taybey Amerika avtomobillərinə tətbiq olunan kəmiyyət məhdudiyyətlərini ləğv edəcək və ABŞ mal əti, süd məhsulları, donuz əti və tibbi məhsullar üçün bazarını daha da açmağa razılaşıb.
Səfir Qrir vurğulayıb ki, bu saziş hazırkı administrasiyanın ticarət siyasəti çərçivəsində regiona dair daha geniş strateji baxışı əks etdirir. O qeyd edib: “Prezident Trampın Asiya–Sakit okean regionunda liderliyi ABŞ üçün Asiya boyunca mühüm tərəfdaşlarla çiçəklənən ticarət əlaqələri yaratmaqda davam edir və eyni zamanda Amerika xalqının iqtisadi və milli təhlükəsizlik maraqlarını irəli aparır.”
MONETAR.AZ
