Qazaxıstan və Rusiya Federasiyası mülki nüvə enerjisinin inkişafı və təhlükəsizliyin tənzimlənməsi istiqamətində strateji tərəfdaşlığı yeni mərhələyə qaldırıb. Qazaxıstanın Atom Enerjisi Agentliyi və Rusiyanın "Rostexnadzor" (Ekoloji, Texnoloji və Nüvə Nəzarəti üzrə Federal Xidmət) qurumu arasında nüvə və radiasiya təhlükəsizliyinin tənzimlənməsi sahəsində idarələrarası əməkdaşlıq planı imzalanıb. Qazaxıstan tərəfinin rəsmi məlumatına görə, bu mühüm sənəd 2026–2030-cu illəri əhatə edəcək.
Bu təhlükəsizlik protokolu, rəsmi heyətlərin Astanaya səfəri çərçivəsində imzalanan genişmiqyaslı nüvə sazişlərinin əsas tərkib hissəsidir.
Beşillik fəaliyyət planı Qazaxıstanın nüvə infrastrukturunun beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasını hədəfləyir. Sənədə əsasən növbəti addımlar atılacaq:
-
Təcrübə və Nəzarət: Nüvə obyektlərinin lisenziyalaşdırılması və dövlət nəzarəti fəaliyyəti sahəsində iki ölkə arasında birbaşa təcrübə mübadiləsi aparılacaq, birgə seminarlar və təlim proqramları təşkil olunacaq.
-
Qanunvericiliyin Harmonizasiyası: Qazaxıstanın ilk atom elektrik stansiyasının (AES) tikintisi ərəfəsində hüquqi-normativ bazanın təkmilləşdirilməsinə və milli qanunvericiliyin Rusiya ilə "uyğunlaşdırılmasına" xüsusi diqqət ayrılacaq.
-
Kadr Potensialı: Qazaxıstanda mülki atom sahəsində yeni xidmət bölmələrinin yaradılması üçün yerli mütəxəssislərin hazırlığı sürətləndiriləcək.
Təhlükəsizlik planının imzalanması ilə paralel olaraq, Qazaxıstanın Atom Enerjisi Agentliyinin rəhbəri Almasadam Satkaliyev və Rusiyanın dövlət korporasiyası “Rosatom”un baş direktoru Aleksey Lixaçev AES layihəsi üzrə əsas tərəfdaşlıq sazişinə imza atıblar. Layihənin əsas parametrləri müəyyənləşib. Atom elektrik stansiyasının ümumi dəyərinin 16,4 milyard dollar olacağı bildirilir. Layihənin maliyyələşdirilməsinin əsas hissəsi Rusiyanın təqdim edəcəyi ixrac krediti hesabına təmin ediləcək.
Qazaxıstan hökuməti gələcək enerji təhlükəsizliyini təmin etmək və tərəfdaşları şaxələndirmək məqsədilə fərqli regionlarda əlavə stansiyaların tikintisini də planlaşdırır. Məsələn, Balxaşda inşası nəzərdə tutulan ikinci — "Moyınkum" AES layihəsində prioritet tərəfdaş kimi Çinin transmilli CNPC şirkəti nəzərdən keçirilir.
MONETAR.AZ
