Qlobal enerji təhlükəsizliyinin ən kritik düyün nöqtəsi hesab olunan Hörmüz boğazının bağlanması, dünya neft bazarında uzunmüddətli struktur böhranına yol açıb. Bloomberg agentliyinin yaydığı məlumatlara görə, neft sənayesi üzrə aparıcı beynəlxalq ekspertlər OPEC+ alyansına xəbərdarlıq ediblər ki, yaranmış tədarük pozuntuları, hətta su yolu qısa müddətdə naviqasiyaya açılsa belə, cari ilin sonuna qədər normallaşmayacaq.
Vyanada, OPEC-in mənzil-qərargahında keçirilən texniki iclasda iştirak edən analitiklər qeyd ediblər ki, qlobal logistik zəncirin və neft daşımalarının müharibədən əvvəlki sabit səviyyəyə qayıtması üçün aylarla vaxt tələb olunacaq.
OPEC-in qapalı keçirilən texniki toplantısında səsləndirilən bu bədbin proqnozlar, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin dövlət neft şirkəti — ADNOC-un rəhbəri Sultan Əl-Cabirin rəsmi mövqeyi ilə tam üst-üstə düşür. Əl-Cabir bəyan edib ki, İranla regional münaqişə dərhal dayandırılsa belə, Yaxın Şərqdən reallaşan neft axınlarının tam bərpası yalnız 2027-ci ilin əvvəlində mümkün ola bilər.
Vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirən və alyansdaxili geosiyasi balansları sarsıdan digər mühüm hadisə isə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) may ayında, təxminən 60 illik tarixi üzvlükdən sonra OPEC-dən rəsmən ayrılması olub. Bu gediş kartelin qlobal bazarlara təsir rıçaqlarını qismən zəiflədib.
OPEC rəhbərliyinə hesabat təqdim edən beynəlxalq analitik qrupda sahənin ən nüfuzlu tədqiqat mərkəzləri yer alıb: S&P Global, FGE NexantECA, Vortexa, Kpler və Energy Aspects.
Ekspertlərin təqdim etdiyi rəqəmlər Körfəz ölkələrinin ixrac imkanlarının necə kəskin şəkildə daraldığını vizual olaraq ortaya qoyur. Körfəz ölkələrinin ixracı azaltması səbəbindən qrupun faktiki hasilatı kəskin aşağı düşüb. OPEC məlumatlarına əsasən, aprel ayında hasilat gündəlik orta hesabla 33,19 milyon barel təşkil edib. Bu göstərici fevral ayında 42,77 milyon barel olmuşdu.
Maraqlıdır ki, Körfəz ölkələrinin blokada səbəbindən ixracı məcburi şəkildə azaltmasına və faktiki hasilatın kəskin aşağı düşməsinə baxmayaraq, OPEC+ kağız üzərində hasilatı artırmaq xəttini seçir. Aprel-iyun aylarında qrupun 7 əsas üzvü kvotaları onsuz da 600 min barel artırmışdı; iyul ayında isə buna daha 188 min barel əlavə edilməsi planlaşdırılır.
OPEC gərgin bazar şəraitində nazirlərin yekun qərarını formalaşdırmaq üçün ardıcıl addımlar atacaq. OPEC-in İqtisadi Şurası toplanaraq nazirlər üçün qlobal neft bazarı və Hörmüz böhranının təsirlərinə dair genişmiqyaslı fundamental təhlillər hazırlayacaq.Ayın 7-də OPEC+ nazirlərinin rəsmi görüşü onlayn formatda baş tutacaq. İyul ayı üçün nəzərdə tutulan hasilat artımının məhz bu iclasda rəsmiləşdiriləcəyi gözlənilir.
Ekspertlər hesab edir ki, boğazın qapalı qalma müddəti uzandıqca, rəsmi hasilat kvotaları ilə bazara fiziki olaraq çıxarılan xam neft həcmi arasındakı disbalans qlobal qiymətlərdə kəskin dalğalanmalara yol açacaq.
MONETAR.AZ
