Mart ayında dünya enerji bazarlarında neft qiymətlərinin kəskin sıçrayışı bir çox ölkələrdə inflyasiya qorxularını yenidən gündəmə gətirsə də, Azərbaycanın rəsmi statistikası fərqli mənzərə ortaya qoyur. Dövlət Statistika Komitəsinin son məlumatları göstərir ki, ilin ilk rübündə orta illik inflyasiya 5,7 % səviyyəsində sabit qalıb. Bəs dünya bazarlarındakı bahalaşma fonunda daxili bazarda "səssizlik" nə ilə bağlıdır?
Qlobal şok və yerli reallıq
Mart ayında geosiyasi gərginliklər və tədarük zəncirindəki fasilələr xam neftin qiymətini son ayların maksimumuna çatdırdı. Adətən, enerji daşıyıcılarının bahalaşması logistika xərclərini artırır və bu da idxal olunan məhsulların qiymətinə birbaşa təsir edir. Lakin Azərbaycanda mart ayı üzrə orta illik inflyasiyanın fevral ayı ilə eyni səviyyədə qalması "idxal inflyasiyasının" hələ ki, istehlak səbətinə ciddi zərbə vurmadığını göstərir.
İdxal inflyasiyasını "boğan" faktorlar
Ekspertlər mart ayında idxal inflyasiyasının hiss olunmamasını bir neçə əsas amillə izah edirlər: Azərbaycanın valyuta rejiminin sabit qalması xaricdən gələn valyuta təzyiqlərini neytrallaşdıran ən böyük "bufer" rolunu oynayır. Üstəlik idxalçıların əvvəlki dövrlərdən qalan aşağı qiymətli mal ehtiyatları mart ayındakı qlobal bahalaşmanın pərakəndə satışa dərhal əks olunmasının qarşısını alıb. Yerli kənd təsərrüfatı məhsullarının dövriyyəyə daxil olması və ya bəzi qida məhsulları üzrə daxili istehsalın artması idxaldan asılılığı qismən azaldıb.
Təzyiq artacaqmı?
İnflyasiyanın 5,7 %-də sabitləşməsi müsbət siqnal olsa da, neft qiymətlərinin yüksək qalması riskləri tam aradan qaldırmır. İqtisadiyyatda "gecikmiş təsir" (time lag) faktoru mövcuddur. Yəni, mart ayındakı qlobal bahalaşmanın real effektləri özünü 2-3 ay sonra pərakəndə bazarda göstərə bilər.
Azərbaycan mart ayını "inflyasiya neytrallığı" ilə başa vura bildi. Enerji gəlirlərinin artması dövlət büdcəsi və tədiyyə balansı üçün müsbət olsa da, hökumət və Mərkəzi Bankın əsas hədəfi bu likvidliyin daxili bazarda süni qiymət artımına yol açmamasını təmin etməkdir. Hazırkı sabitlik yaxın aylarda həyata keçiriləcək pul-kredit siyasəti üçün manevr imkanları yaradır.
MONETAR.AZ
