"Azərbaycan Sənaye Bankı" (ASB) 2026-cı ilə aktivlərinin həcmində 7,2%-lik artımla başlasa da, daxili rəqəmlər bankın gəlirliliyini qorumaqda çətinlik çəkdiyini göstərir. İlk baxışda hər şey qaydasında görünə bilər, lakin dərinə endikdə xərclərin gəlirləri üstələməsi və "passiv" gəlir modelinə bağlılıq diqqət çəkir.
Hesabatın detallı təhlili göstərir ki, bankın maliyyə sağlamlığı üçün aşağıdakı məqamlar gələcəkdə risk yarada bilər:
Xərclərin "aqressiv" artımı: gəlirlər çata bilmir
Bankın faiz gəlirləri 18,7% artıb ki, bu, müsbət göstəricidir. Lakin eyni dövrdə faiz xərcləri 28% yüksəlib. Yəni bankın vəsait cəlb etmək üçün çəkdiyi xərc həmin vəsaitdən qazandığı faizdən daha sürətlə artır. Bu tendensiya davam edərsə, xalis faiz marjası (bankın əsas gəlir mənbəyi) ciddi şəkildə daralacaq.
"Passiv" gəlir modeli: bank, yoxsa depozit sahibi?
Klassik bankçılıqda əsas gəlir kreditlərdən gəlməlidir. Lakin ASB-də mənzərə fərqlidir. Faiz gəlirlərinin yalnız 57%-i kreditlərdən gəlir. Gəlirlərin 42%-i (4,6 milyon manat) başqa banklarda yerləşdirilən depozitlərdən əldə olunur. Bu, bankın real sektoru maliyyələşdirməkdən daha çox, öz vəsaitini başqa banklara yerləşdirməyə üstünlük verdiyini (konservativ və ya passiv yanaşma) göstərir. Bu model aşağı riskli olsa da, yüksək gəlirlilik vəd etmir.
Kredit keyfiyyətinin pisləşməsi
Ən diqqətçəkən məqamlardan biri kredit itkiləri üçün ayrılan ehtiyatlardır. Bank bu məqsədlə ayırmaları 2,2 dəfə (127 min manat) artırıb. Bu, adətən iki halda baş verir: ya bankın kredit portfelində problemli (gecikən) kreditlərin payı artır, ya da bank yaxın gələcəkdə ciddi risklər gözləyir.
Mənfəətin "süni" stabilliyi və vergi faktoru
Hesabata görə xalis mənfəət cəmi 1% azalıb (1,72 milyon manat). Lakin burada bir "incəlik" var. Bankın mənfəət vergisi öhdəliyi 397 min manat olsa da, cəmi 264 min manat ödənilib. Əgər vergi tam ödənilsəydi, xalis mənfəət daha kəskin şəkildə aşağı düşəcəkdi. Bu o deməkdir ki, bankın real mənfəətlilik göstəricisi hazırda kağız üzərində olduğundan daha zəifdir.
Əməliyyat effektivliyi: qeyri-faiz xərcləri
Bankın qeyri-faiz xərcləri (inzibati xərclər, maaşlar və s.) 10,4% artıb. Maaş fondunun 220 min manat artması fonunda komissiya gəlirlərinin (hesabların aparılması) 20% azalması effektivliyin aşağı düşdüyünü təsdiqləyir. Bank daha çox işçi qüvvəsi və xərc sərf edir, lakin qarşılığında xidmətlərdən gələn gəlir azalır.
ASB-nin aktivlərini 886 milyon manata çatdırması və kredit portfelini 12% böyütməsi müsbət addımdır. Lakin xərclərin idarə olunmaması, ehtiyat ayırmalarının kəskin artımı və mənfəətin azalma meyli bank rəhbərliyi üçün siqnal olmalıdır.
2026-cı ilin növbəti rüblərində bankın öz xərclərini optimallaşdırması və kredit portfelinin keyfiyyətinə ciddi nəzarət etməsi qaçılmazdır.
MONETAR.AZ
