Niderlandın transmilli maliyyə qrupu ING (Internationale Nederlanden Groep) analitiklərinin hazırladığı son hesabatda neft bazarındakı dalğalanmaların Hindistan iqtisadiyyatına və milli valyutaya təsirləri geniş təhlil olunub. Ekspertlərin rəyinə görə, xam neftin bahalaşması fonunda Hindistan rupisi (INR) üzərindəki makroiqtisadi təzyiq davam edəcək.
Bununla belə, ölkənin fundamental iqtisadi müdafiə mexanizmləri rupinin kəskin və nəzarətsiz devalvasiya (ucuzlaşma) riskini əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırır.
ING analitikləri qeyd edirlər ki, Hindistan hökuməti və mərkəzi bankı son enerji şoklarını və artan xərcləri qlobal bazardakı digər idxalçılardan daha uğurla qarşılaya bilib. Ölkə daxilində tətbiq edilən yanacaq subsidiyaları qlobal qiymət artımının birbaşa istehlakçılara və istehsal sahələrinə ötürülməsinin qarşısını alıb, inflyasiya təzyiqini cilovlayıb. Yeni Dehli xam neft idxal etdiyi mənbələri coğrafi baxımdan çevik şəkildə şaxələndirərək enerji təhlükəsizliyini təmin edib və iqtisadi artım tempini qoruyub. Buna baxmayaraq, xarici iqtisadi mühitə uyğunlaşma yükünün əsas hissəsi məhz valyuta məzənnəsinin üzərinə düşüb.
Yüksək neft qiymətləri Hindistanın xarici ticarət balansına birbaşa təsir göstərir. ING-in proqnozlarına əsasən, ölkənin makroiqtisadi göstəricilərində bəzi dəyişikliklər gözlənilir. Cari kəsirin artmasına baxmayaraq, bu göstərici 2013-cü ildə qlobal bazarlarda baş verən "stimulların azaldılması təşvişi" (taper tantrum) dövründəki kritik böhran səviyyələrindən hələ də olduqca aşağıdır.
Analitiklərin fikrincə, rupinin zəifləməsində təkcə baha neft idxalı deyil, həm də kapital strukturlarının dəyişməsi mühüm rol oynayır. Ölkəyə böyük həcmdə Birbaşa Xarici İnvestisiya (BXİ) daxil olsa da, xarici şirkətlərin qazandıqları mənfəəti öz ölkələrinə transfer etməsi (repatriasiya) və yerli hind korporasiyalarının xarici bazarlara investisiya qoyuluşlarını artırması xalis kapital axınını zəiflədib.
ING ekspertləri yaxın perspektivdə rupinin daha da dəyərdən düşməsini dayandıracaq və onu sabitləşdirəcək dörd əsas daxili amili vurğulayırlar:
-
Aşağı inflyasiya və fiskal sabitlik: Makroiqtisadi nizam-intizam borc kapitalı axınını tədricən yaxşılaşdıracaq.
-
Mərkəzi Bankın (RBI) müdaxilələri: Hindistan Ehtiyat Bankı özünün nəhəng valyuta ehtiyatlarından istifadə edərək bazarda kəskin spekulyativ rəqəmlərin qarşısını alacaq.
-
Real Effektiv Məzənnə (REER): Rupinin real effektiv məzənnəsinin artıq nəzərəçarpacaq dərəcədə korreksiya olunması (ucuzlaşması) onun ixracda rəqabət qabiliyyətini artırır.
-
Xarici investisiya cəlbi: Hindistan dövlət istiqrazlarının qlobal indekslərə daxil edilməsi sabit xarici portfel investisiyalarının ölkəyə axınını stimullaşdırır.
Bütün bu amilləri nəzərə alaraq, ING analitikləri 2026-cı ilin sonuna doğru ABŞ dollarının rəsmi məzənnəsinin 95,50 rupi səviyyəsində sabitləşəcəyini gözləyirlər. Risklər kəskin devalvasiyadan daha çox, məzənnənin tədricən və nəzarət altında konsolidasiyası (sabitləşməsi) istiqamətindədir.
MONETAR.AZ
