Avrozonaya daxil olduqdan cəmi altı ay sonra Bolqarıstan maliyyə intizamı ilə bağlı ciddi sınaqla üz-üzə qalıb. Avropa Komissiyası (European Commission) ölkənin Avropa İttifaqının (Aİ) fiskal qaydalarını pozması səbəbindən Bolqarıstana qarşı həddindən artıq büdcə kəsiri proseduru başlatmaq qərarına gəlib.
Avropa İttifaqının sabitlik və artım paktına əsasən, üzv dövlətlərin büdcə kəsiri Ümumi Daxili Məhsulun (ÜDM) 3%-lik həddini aşmamalıdır. Lakin Bolqarıstan üzrə rəsmi proqnozlar bu limitin ciddi şəkildə pozulacağını göstərir:
-
2026-cı il proqnozu: Büdcə kəsirinin ÜDM-in 4.1%-nə çatacağı gözlənilir.
-
2027-ci il proqnozu: Vəziyyətin daha da pisləşərək kəsirin 4.3%-ə yüksələcəyi proqnozlaşdırılır.
Bolqarıstan uzun illər boyu nümayiş etdirdiyi aşağı dövlət borcu və balanslaşdırılmış büdcə siyasəti sayəsində avrozonaya daxil ola bilmişdi. Lakin 2021-ci ildən bəri ölkəni iflic edən daxili siyasi böhran və qeyri-sabitlik maliyyə sistemini tamamilə sarsıdıb. Son bir neçə ildə ölkədə 8 dəfə parlament seçkisi keçirilib. Siyasi partiyalar seçicilərin rəğbətini qazanmaq naminə dövlət sektorunda maaşları və sosial müavinətləri davamlı olaraq artırıblar.
Avropa Komissiyası vurğulayır ki, büdcə xərclərinin bu cür kəskin artımı heç bir yeni gəlir mənbəyi və ya qənaət tədbirləri ilə kompensasiya edilməyib. Vəziyyəti daha da kritikləşdirən amil odur ki, ölkədə hazırda 2026-cı il üçün təsdiqlənmiş dövlət büdcəsi yoxdur — ötən ilin dekabrında təqdim edilən layihə geniş etirazlara səbəb olmuş və hökumətin istefası ilə nəticələnmişdi.
Yaranmış vəziyyətə münasibət bildirən Bolqarıstanın maliyyə naziri Qalab Donev (Galab Donev) bəyan edib ki, Sofiya Brüsselin sərt cəza tədbirlərini və rəsmi xəbərdarlıqlarını gözləmədən dərhal hərəkətə keçəcək. Nazir ölkənin daxili resurslar hesabına büdcə intizamını bərpa edəcəyini vurğulayıb.
Ekspertlər hesab edirlər ki, Bolqarıstanın bu problemlə qarşılaşması avrozona daxilində yeni üzvlərin fiskal hazırlığı ilə bağlı debatları yenidən alovlandıra bilər.
MONETAR.AZ
