Aviasiya nəhəngi Airbus və Avstraliyanın milli aviaşirkəti Qantas Airways mülki aviasiya tarixində yeni bir səhifə açmağa hazırlaşır. Şirkətlər birgə icra etdikləri "Project Sunrise" (Sübh Layihəsi) proqramı çərçivəsində, Fransanın Tuluza şəhərində ultra-uzun məsafəli A350-1000ULR (Ultra Long Range) təyyarəsinin ilk rəsmi sınaq uçuşunu uğurla həyata keçiriblər.
Bu xüsusi model Avstraliya kontinentindən birbaşa Avropa və Şimali Amerikaya rekord uzunluqda, fasiləsiz sərnişin reyslərinin təşkili üçün xüsusi sifarişlə hazırlanıb.
Göy bəyaz rəngli nəhəng laynerin Tuluzadakı aerodromdan havaya qalxaraq keçirdiyi ilkin sınaqların nəticələri mühəndislər tərəfindən yüksək qiymətləndirilib:
-
Uçuş müddəti: Layner havada 3 saat 43 dəqiqə qalıb.
-
Maksimal hündürlük: Təyyarə 12,500 metrdən (təxminən 41,000 fut) yüksək irtifaya qalxaraq stratosfer səviyyəsində sistemlərin işini yoxlayıb.
-
Sifariş paketi: Sınaqdan keçən bu təyyarə Qantas Airways-in "Project Sunrise" üçün sifariş verdiyi 12 ədəd A350-1000ULR modelindən rəsmi olaraq birincisidir.
A350-1000ULR modelinin əsas missiyası Sidney ilə London arasındakı təxminən 18,500 kilometrlik məsafəni heç bir aralıq eniş (yanacaqdoldurma) etmədən birbaşa qət etməkdir. Bu çətin tapşırığın öhdəsindən gəlmək üçün Airbus mühəndisləri təyyarənin strukturunda əsaslı modifikasiyalar aparıblar:
-
Əlavə yanacaq çəni: Gövdənin mərkəzi hissəsinə əlavə yanacaq tutumu (çəni) inteqrasiya edilib.
-
Aerodinamika və gövdə: Yanacaq sisteminin boru kəmərləri və laynerin ümumi gövdə strukturu yüksək çəki yüklənməsinə uyğun olaraq gücləndirilib.
-
Ağırlıq mərkəzinin balansı: Yanacaq azaldıqca təyyarənin uçuş sabitliyini qoruması üçün ağırlıq mərkəzi dinamikası tamamilə yenidən hesablanıb.
Atılan bu mühəndislik addımları sayəsində təyyarənin uçuş məsafəsi standart A350-1000 modeli ilə müqayisədə 1,850 km artırılıb. Bu isə laynerə havada fasiləsiz olaraq 20–22 saat qala bilmək imkanı verir.
İlk uçuşu uğurla başa vuran təyyarə rəsmi kommersiya icazələri almaq üçün indi iki aylıq intensiv sertifikasiya mərhələsinə daxil olur. Bu müddət ərzində real uçuş şəraitində aşağıdakı kritik komponentlər test ediləcək:
-
Uzunmüddətli ekstremal uçuş rejimlərində mühərriklərin dözümlülüyü;
-
Maksimal hündürlükdə aerodinamik performans və qənaətcillik;
-
Yanacaq idarəetmə sistemlərinin (avtomatik çənlərarası transfer) sabitliyi;
-
Bütün rəqəmsal və mexaniki sistemlərin kəsintisiz işləmə qabiliyyəti.
22 saatlıq qapalı məkanda qalacaq sərnişinlərin fiziki və psixoloji sağlamlığını qorumaq üçün salon daxilində də ciddi yeniliklər tətbiq olunub. Təyyarədə çəkini azaltmaq üçün daha yüngül materiallardan hazırlanan mətbəx soyutma sistemləri quraşdırılıb.
Eyni zamanda, salonda rütubətliliyin qorunması, temperaturun optimallaşdırılması və hava dövranının təkmilləşdirilməsi sayəsində sərnişinlər uzunmüddətli reyslərdə təyyarə daxili təzyiq və xroniki yorğunluğu (jetlag) daha az hiss edəcəklər.
Layihənin qrafikinə uyğun olaraq, hazırda ikinci A350-1000ULR təyyarəsi Airbus-ın Tuluzadakı zavodunda yekun yığım (final assembly) mərhələsindədir. Həmin təyyarənin 2027-ci ilin aprel ayında rəsmi olaraq Qantas Airways-ə təhvil verilməsi planlaşdırılır.
"Project Sunrise" reallaşdıqdan sonra, qitələrarası sərnişin daşımalarında mövcud olan tranzit xətlər əhəmiyyətli dərəcədə qısalacaq və birbaşa kommersiya aviasiyasında inqilabi mərhələ başlayacaq.
MONETAR.AZ
