İslam dünyasının ən uca və müqəddəs bayramlarından biri olan Qurban bayramı Azərbaycanda dövlət səviyyəsində təmtəraqla qeyd edilir. Bu il (2026-cı ildə) Qurban bayramının rəsmi günləri may ayının 27 və 28-nə təsadüf edir.
Ölkəmiz müstəqillik qazandıqdan sonra, Milli Məclisin 27 oktyabr 1992-ci il tarixli "Azərbaycan Respublikasının bayramları haqqında" Qanununa əsasən, bu mübarək gün rəsmi olaraq qeyri-iş günü elan edilib.
Qurban bayramı müsəlman aləmində hər il Qəməri (Ay) təqvimi ilə Zilhiccə ayının 10-cu günündən başlayır. Dini qurbankəsmə ənənəsi islamdan əvvəl də mövcud olsa da, Hicrətin ikinci ilindən (Məhəmməd peyğəmbərin Məkkədən Mədinəyə köçməsindən sonra) islamda tam fərqli — ruh yüksəkliyi, dindarlıq, xeyriyyəçilik və sosial bərabərlik mənalarını kəsb edib.
Müqəddəs Qurani-Kərimdə də buyurulduğu kimi, bu bayram İbrahim peyğəmbərin Allaha olan dərin imanı və sadiqlik sınağı ilə bağlıdır. Allah-Taala yuxuda İbrahim peyğəmbərə oğlu İsmayılı qurban verməyi əmr edir. Atanın və oğlun bu ilahi əmrə tərəddüdsüz tabe olduğunu görən Uca Yaradan, bəndəsinin sadiqliyini ucaldır, İsmayılın əvəzinə göydən bir qoç endirir və bunu bəşəriyyətə qurbanlıq rəmzi olaraq bəxş edir.
İslam dinində qurbanlıq ayininin icrası üçün çox ciddi və konkret qaydalar müəyyənləşdirilib:
-
Yaş həddi: Qurbanlıq üçün seçilən qoyun və keçinin yaşı 1 ilə yaxın, öküz və inəyin yaşı 1-2 ildən artıq, dəvənin yaşı isə 5 ili tamam olmalıdır.
-
Sağlamlıq meyarı: Qurban kəsilən heyvan tam sağlam və kəsimə yararlı olmalıdır. Xəstə, həddindən artıq arıq, kor və ya hər hansı bədən qüsuru olan heyvanların qurbanlıq seçilməsi şəriətə görə münasib sayılmır.
-
Kəsim qaydası: Kəsim təmiz şəraitdə və xüsusi ayrılmış yerlərdə icra olunmalıdır. Heyvanın üzü qibləyə uzadılmalı, qurban niyyəti edilməli və Allahın adı şərif rəvayətlərlə (Bismillah, Allahu Əkbər) çəkilməlidir.
Şəriət qaydalarına görə, kəsilən qurban ətinin bölgüsündə hər kəs azad olsa da, islamın xeyriyyəçilik fəlsəfəsini əks etdirən ən gözəl və tövsiyə olunan bölgü 3 bərabər hissədən ibarətdir:
-
1-ci hissə: Qurban sahibi və ailəsi üçün saxlanılır;
-
2-ci hissə: Cəmiyyətdəki fəqir, ehtiyaclı və kasıb ailələrə paylanılır;
-
3-cü hissə: Hədiyyə və bərəkət rəmzi olaraq qohum-əqrəba və qonşulara təqdim olunur.
Qurban bayramı insanlar arasında rəhm, şəfqət, küsülülərin barışması və yardımlaşma duyğularını gücləndirən ən ali mənəvi dəyərlərimizdəndir.
