2026-cı ilin yanvar-mart aylarına dair ilkin statistik göstəricilər ölkə əhalisinin nominal və sərəncamda qalan gəlirlərində artımın davam etdiyini göstərir. Lakin iqtisadçıların fikrincə, artım tempi müsbət dinamikaya işarə etsə də, gəlirlərin struktur keyfiyyəti və real alıcılıq qabiliyyəti məsələsi aktuallığını qoruyur.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, bu dövrdə əhalinin nominal gəlirləri 22 milyard 359,1 milyon manat təşkil edib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 7,0 faiz artım deməkdir. Hər nəfərə düşən aylıq nominal gəlir isə 726,0 manata yüksəlib.
Eyni zamanda, sərəncamda qalan gəlirlər 19 milyard 744,3 milyon manat olub və 7,1 faiz artıb. Adambaşına düşən sərəncamda qalan gəlir isə 641,1 manat təşkil edərək illik müqayisədə 6,7 faiz artıb.
Məlumatlardan aydın olur ki, əhalinin gəlirlərinin təxminən 88-89 faizi sərəncamda qalır, 11-12 faizi isə vergi və icbari ödənişlərə yönəlir. Bu struktur əvvəlki illə müqayisədə ciddi dəyişiklik göstərmir və fiskal yükün sabit qaldığını göstərir.
İqtisadi göstəricilərdə müşahidə edilən artım müsbət olsa da, ekspertlər onun real iqtisadi rifaha təsirini şərti qiymətləndirirlər. Xüsusilə kommunal xidmətlər, ərzaq məhsulları, səhiyyə və təhsil xərclərində qiymət artımları fonunda nominal artımın real alıcılıq qabiliyyətini tam kompensasiya etmədiyi bildirilir.
Adambaşına 641 manatlıq sərəncamda qalan gəlir göstəricisi orta statistik səviyyədə olsa da, regionlar və sosial təbəqələr arasında fərqlərin daha kəskin ola biləcəyi qeyd olunur.
Mütəxəssislər gəlir artımının strukturuna xüsusi diqqət çəkirlər. Əməkhaqqı, sahibkarlıq gəlirləri və sosial ödənişlərin pay bölgüsü açıqlanmadıqda, artımın dayanıqlılığını qiymətləndirmək çətinləşir.
Əgər artımın əsas hissəsi sosial transfertlər hesabına formalaşırsa, bu, iqtisadiyyatın real sektorundan daha çox fiskal dəstəyə əsaslanan artım modelinə işarə edir. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə struktur riskləri artıra bilər.
2026-cı ilin ilk rübü üzrə göstəricilər ölkədə gəlirlərin artım tempinin qorunduğunu göstərsə də, iqtisadi proseslərin keyfiyyət ölçüləri hələ də müzakirə mövzusu olaraq qalır.
İqtisadçıların fikrincə, gələcək dövrdə əsas çağırışlar aşağıdakı istiqamətlərdə cəmlənir:
- real sektorun payının artırılması və istehsalın stimullaşdırılması
- inflyasiyanın gəlir artımını üstələməsinin qarşısının alınması
- əməkhaqqı və yaşayış minimumu arasında tarazlığın təmin edilməsi
Beləliklə, statistik artımın sosial rifaha çevrilməsi üçün struktur islahatların əhəmiyyəti daha da aktuallaşır.
MONETAR.AZ
