Özəl sektorun gücü artır: Muzdlu işçilərin çoxu qeyri-dövlət sektorunda çalışır

Azərbaycan iqtisadiyyatında məşğulluq və gəlirlərin dinamikası sabit artım meyllərini qoruyub saxlayır. Dövlət Statistika Komitəsinin 2026-cı il mayın 1-i vəziyyətinə açıqladığı ən son rəsmi göstəricilər ölkədə leqal əmək bazarının genişlənməsini və muzdlu işçi qüvvəsinin sektorlar üzrə paylanmasında özəl təşəbbüslərin üstünlüyünü nümayiş etdirir. Eyni zamanda, cari ilin ilk dörd ayının makroiqtisadi yekunları əhalinin nominal gəlirlərinin artım tempinin qorunduğunu təsdiqləyir.

Hesabat dövrünə ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin ümumi sayı 1792,3 min nəfər təşkil edib. Bu göstəricinin daxili strukturuna nəzər saldıqda qeyri-dövlət sektorunun əmək bazarında aparıcı hərəkətverici qüvvəyə çevrilməsi prosesinin davam etdiyini görmək olar. Belə ki, muzdlu işçilərin 862,8 min nəfəri dövlət sektorunda fəaliyyət göstərdiyi halda, qeyri-dövlət sektorunda çalışanların sayı 929,5 min nəfərə yüksəlib.

Özəl sektorun payının üstünlük təşkil etməsi ölkədə sahibkarlıq mühitinin stimullaşdırılması və kölgə iqtisadiyyatının azaldılması istiqamətində atılan addımların real nəticəsidir. Əmək müqavilələrinin rəsmiləşdirilməsi və şəffaflıq prosesləri özəl sektorda çalışanların statistikasını real mənzərəyə daha da yaxınlaşdırır.

Ölkədə muzdlu işçi qüvvəsinin sahələr üzrə paylanması daxili tələbin və xidmət sferasının iqtisadiyyatdakı çəkisini aydın göstərir. Hazırda əmək bazarının ən böyük payı 18,6 faizlə ticarət və nəqliyyat vasitələrinin təmiri sektorunun öhdəsinə düşür. Ondan dərhal sonra gələn təhsil sektoru isə 18,1 faizlik göstərici ilə dövlət məşğulluğunun və sosial infrastrukturun ən böyük sütunu olaraq qalır. Bu iki sahə birlikdə ölkədəki ümumi muzdlu işçilərin üçdə birindən çoxunu cəmləşdirir.

Sənaye sektoru 13,8 faizlik payla əmək tutumluluğuna görə üçüncü yerdə qərarlaşıb ki, bu da ölkənin istehsal potensialının mühüm göstəricisidir. Digər aparıcı sahələr arasında əhaliyə səhiyyə və sosial xidmətlərin göstərilməsi 8,7 faiz, tikinti sektoru 6,6 faiz, dövlət idarəetməsi və müdafiə sahəsi isə 6,1 faiz təşkil edir. İnfrastruktur və xidmət yönümlü sahələrdən nəqliyyat və anbar təsərrüfatı 4,4 faiz, peşə, elmi və texniki fəaliyyət isə 4,0 faiz paya malikdir.

Əlavə dəyərin yaradılmasında və iqtisadiyyatın rəqəmsallaşmasında kritik rol oynayan maliyyə və sığorta fəaliyyəti cəmi 2,4 faiz, kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq sahəsi isə 2,3 faiz muzdlu işçi qüvvəsi cəlb edə bilib. Qalan 15,0 faizlik hissə isə iqtisadiyyatın digər spesifik və çoxşaxəli sahələrində məşğul olanların payına düşür. Bu struktur ölkədə bəzi sektorların (məsələn, maliyyə) az işçi qüvvəsi ilə yüksək rentabellik yaratdığını, bəzi sektorların isə daha geniş kütlələri məşğulluqla təmin etdiyini göstərir.

İşçilərin say artımı ilə yanaşı, gəlirlərin səviyyəsində də pozitiv trend qeydə alınmaqdadır. 2026-cı ilin yanvar-aprel aylarının yekunlarına əsasən, ölkədə muzdla çalışan işçilərin orta aylıq nominal əməkhaqqı əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 6,5 faiz artıb. Bu artım nəticəsində orta aylıq əməkhaqqı 1172,1 manata çatıb.

Nominal əməkhaqqının bu templə yüksəlməsi əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin qorunması və daxili istehlak bazarının canlandırılması baxımından mühüm makroiqtisadi faktordur. İqtisadiyyatda qeyri-neft sənayesinin və yüksək texnologiyalı xidmət sahələrinin genişlənməsi, rəqabətqabiliyyətli kadrların əməkhaqqı fondunun yüksəlməsi ümumi orta göstəricinin də yuxarı doğru hərəkətini sürətləndirir.

MONETAR.AZ