Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında “Qaçqınların və məcburi köçkünlərin (ölkə daxilində köçürülmüş şəxslərin) statusu haqqında” qanuna təklif edilən mühüm dəyişikliklər üçüncü oxunuşda müzakirəyə çıxarılaraq qəbul edilib.
Qanunvericiliyə edilən yeni düzəlişə əsasən, dövlət tərəfindən təklif edilən yaşayış yerlərindən imtina edən vətəndaşlar məcburi köçkün statusunu itirəcəklər.
Mövcud qanunvericiliyə görə, məcburi köçkün şəxs əvvəlki daimi yaşayış yerinə qayıtdıqda, yaxud həmin regionda müəyyənləşdirilmiş ölçüdə digər yaşayış yeri ilə əvəzsiz qaydada təmin olunduqda statusunu itirirdi. Yeni layihə ilə bu şərtlərə "təklif olunan yaşayış yerindən imtina etmə" bəndi də əlavə edilib.
Qanunda əksini tapan keçid müddəasına əsasən, bu düzəliş qüvvəyə minənədək işğaldan azad edilmiş ərazilərdə əvvəlki mənzilinin əvəzinə başqa yaşayış sahəsi ilə əvəzsiz təmin olunmuş şəxslərin məcburi köçkün statusu qanunun qüvvəyə mindiyi tarixdən etibarən rəsmən ləğv olunur. Yeni yanaşmaya görə, dövlət tərəfindən müvafiq ölçüdə yeni yaşayış sahəsinin verilməsi vətəndaşın mülkiyyət hüququnun tam bərpası kimi qiymətləndirilir.
Böyük Qayıdış proqramının sürətləndiyi və işğaldan azad edilmiş şəhər və kəndlərin yenidən tikildiyi bir dövrdə bu hüquqi addım həm sosial, həm də iqtisadi baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edir:
Dövlət büdcəsindən məcburi köçkünlər üçün ayrılan müavinətlər və güzəştlər (kommunal xidmət subsidiyaları, vergi güzəştləri və s.) uzun illərdir mühüm sosial yük daşıyır. Azad olunmuş ərazilərdə müasir standartlara cavab verən mənzillər tikildiyi halda, əsassız səbəblərdən köçməkdən imtina edən və ya statusu saxlamağa çalışan şəxslərə yönələn bu məhdudiyyət dövlət vəsaitlərinin daha ünvanlı və ədalətli paylanmasına şərait yaradacaq.
Yeni təklif vətəndaşa dövlət tərəfindən yeni mənzilin verilməsini mülkiyyət hüququnun tam bərpası kimi tanıyır. Dövlət öz öhdəliyini yerinə yetirərək şəxsi mənzillə təmin etdikdən sonra həmin şəxs artıq "humanitar dəstəyə ehtiyacı olan köçkün" kateqoriyasından çıxır və tamhüquqlu mülkiyyətçiyə çevrilir.
Bu inzibati-hüquqi mexanizm Qarabağ və Şərqi Zəngəzura əhalinin köçürülməsi prosesində süni ləngimələrin və sui-istifadə hallarının qarşısını alacaq, regionun iqtisadi inteqrasiyasını və yenidən məskunlaşma qrafikini sürətləndirəcək.
MONETAR.AZ
