Qara dəniz regionunda artan gərginlik və əsas istehsalçı ölkələrdə müşahidə olunan anomal hava şəraiti qlobal kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərini kəskin yüksəldib.
Bloomberg-in məlumatına görə, bu tendensiya inflyasiya təzyiqlərini artıraraq mərkəzi bankların qiymət artımları ilə mübarizəsini daha da çətinləşdirə bilər.
Soya paxlasından qəhvəyə qədər 10 əsas kənd təsərrüfatı məhsulunun qiymətini izləyən Bloomberg Agriculture Spot İndeksi sentyabr da daxil olmaqla son üç ayda 13% artıb. Bu, 2022-ci ilin martından bəri indeks üzrə ən yüksək rüblük artımdır.
Eyni dövrdə Çikaqo birjasında qarğıdalı və buğdanın qiyməti 15%, soyanın qiyməti isə 13% yüksəlib.
Qiymət artımının əsas səbəblərindən biri Qara dəniz regionunda geosiyasi vəziyyətin kəskinləşməsidir. Rusiya və Ukrayna arasında son aylarda intensivləşən hərbi əməliyyatlar taxıl və yağlı bitkilərin əsas qlobal tədarük mənbələrindən biri olan regiondan kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracını çətinləşdirib.
Təkliflə bağlı yaranan risklər Asiya və Afrikada idxaldan asılı ölkələri alternativ tədarükçülər axtarmağa vadar edir.
ABŞ-dan Avropaya qədər əsas kənd təsərrüfatı istehsalçısı regionlarda anomal hava şəraiti buğda və qarğıdalı istehsalı ilə bağlı narahatlıqları artırıb.
Güclənən El-Ninyo fenomeni palma yağı və kakao üzrə məhsuldarlıq gözləntilərinə də mənfi təsir göstərir. Hindistanda isə son on ilin ən zəif musson yağışları mövsümü başa çatıb. Bu amillər ərzaq məhsullarının qiymətlərinin daha da yüksəlməsi riskini artırır.
Çinin ABŞ-dan soya idxalını davam etdirməsi və sentyabrın sonunda iki ölkə liderlərinin görüşməsi də kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərinə təsir edən amillər sırasında olub.
Görüşün nəticələrinə əsasən, Çin geniş ticarət razılaşması çərçivəsində ABŞ buğdası, qarğıdalısı və digər kənd təsərrüfatı məhsullarına tətbiq etdiyi rüsumları azaltacağını, lakin ABŞ soyasına əlavə rüsumları saxlayacağını açıqlayıb.
ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin (USDA) dünən açıqladığı son hesabat ölkədə kənd təsərrüfatı məhsullarının təklifinin kifayət qədər olduğunu göstərib.
Bu məlumat alıcıların nikbinliyini müəyyən qədər azaldıb və hesabatdan sonra Çikaqo birjasında taxıl qiymətləri kəskin ucuzlaşıb. Lakin sonradan bazar iştirakçıları itkilərin bir hissəsini kompensasiya edib.
Beləliklə, qlobal kənd təsərrüfatı bazarında geosiyasi gərginlik, iqlim riskləri və ticarət siyasəti qiymətlərin istiqamətini müəyyən edən əsas amillər olaraq qalır.
MONETAR.AZ
