Rusiya Ukraynanın Qara dəniz limanlarına endirdiyi zərbələrə cavab olaraq taxıl ixracını alternativ marşrutlara yönəltməyə çalışır. Lakin bu cəhdlər hələlik gözlənilən nəticəni vermir: alternativ limanlar vasitəsilə əvvəlki həcmlərin yalnız onda biri daşınır.
Bloomberg-in məlumatına görə, dünyanın ən böyük buğda ixracatçısı olan Rusiyanın tədarükündə mümkün azalma qlobal ərzaq qiymətlərinin daha da yüksəlməsi riskini artırır. Ölkənin daxili bazarında taxıl ehtiyatlarının yığılması isə bəzi fermerləri buğda əkinlərini azaltmağı düşünməyə vadar edir.
Kpler analitik şirkətinin məlumatına görə, iyul-sentyabr aylarında, yəni ixrac mövsümünün pik dövründə Rusiyanın beş əsas alternativ limanı taxıl və yağlı bitkilərin daşınmasını təxminən 1,3 milyon tona çatdırıb.
Müqayisə üçün, ölkənin əsas Qara dəniz limanları eyni dövrdə 12 milyon ton yük emal etmək gücündədir.
Sentyabr ayında Baltik dənizindəki Ust-Luqa və Vısotsk, Xəzərdəki Astraxan və Mahaçqala, eləcə də Uzaq Şərqdəki Slavyanka limanlarından ixrac 800 min tona çatıb. Bu, iyul ayı ilə müqayisədə 8 dəfə çoxdur.
İyul ayından etibarən Rusiya və Ukrayna arasında qarşılıqlı zərbələrin intensivləşməsi Qara dəniz üzərindən ticarəti ciddi şəkildə məhdudlaşdırıb. Kreml isə fermerlərdən və treyderlərdən Rusiyanın dünyanın ən böyük buğda ixracatçısı statusunu qorumağı tələb edir.
SovEcon şirkətinin idarəedici direktoru Andrey Sizov bildirib ki, Qara dənizi tam əvəz edə biləcək ixrac marşrutları mövcud deyil.
Rusiya hökuməti buğda, qarğıdalı və arpa üzrə ixrac rüsumlarını müvəqqəti ləğv edib, həmçinin cənub bölgələrindən Baltik limanlarına dəmir yolu daşımalarına subsidiya ayırıb.
Sentyabrın 1-dən 22-dək cənubdan Ust-Luqa və Vısotsk istiqamətində gündəlik kənd təsərrüfatı yüklərinin daşınması 465% artıb.
Lakin əsas problem alternativ marşrutların iqtisadi baxımdan daha baha olmasıdır. Qara dəniz limanları Şimali Afrika və Yaxın Şərqdəki əsas alıcılara daha yaxındır. Baltik və Uzaq Şərq limanlarından daşınma isə marşrutları uzadır və fraxt xərclərini artırır.
Ifchor Galbraiths şirkətinin hesablamalarına görə, Misirə Baltik dənizindən Handysize tipli gəmilərlə taxıl daşınmasının hər ton üzrə dəyəri Qara dəniz marşrutu ilə müqayisədə 30-35% daha yüksəkdir.
Rusiyanın dördüncü ən böyük limanı olan Murmansk vasitəsilə oktyabrdan taxıl ixracına başlanması planlaşdırılır. Lakin liman əsasən filiz, kömür və metal yüklərinin daşınması üçün nəzərdə tutulub.
Vladivostokda yeni taxıl terminalının tikintisinin isə təxminən 25 milyard rubla başa gələcəyi gözlənilir. Qarşıdan gələn qış mövsümü layihənin reallaşdırılmasını daha da çətinləşdirə bilər.
Kpler şirkətinin analitiki Aleksis Ellenderin sözlərinə görə, Baltik və Murmansk marşrutları Qara dənizdə itirilən ixrac gücünü kompensasiya etmək imkanına malik deyil.
Beləliklə, Rusiyanın alternativ ixrac kanallarını genişləndirmək cəhdlərinə baxmayaraq, mövcud logistika imkanları Qara dəniz limanlarının həcmini əvəz etmək üçün hələ kifayət etmir.
MONETAR.AZ
