ABŞ və İran arasında imzalanan 14 maddəlik memorandum qlobal maliyyə bazarlarında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Sənəd tərəflər arasında hərbi əməliyyatların dayandırılmasını və Strait of Hormuz boğazının yenidən açılmasını nəzərdə tutur.
Razılaşma xəbəri dünya fond bazarlarında müsbət qarşılanıb. Xüsusilə logistika və aviaşirkətlərin səhmləri bahalaşıb. Eyni zamanda, geosiyasi risklərin azalması fonunda neftin qiyməti geriləyib və Brent markalı neftin bir barreli 78 dollar ətrafında ticarət olunur. Qızıl və digər təhlükəsiz aktivlər də ucuzlaşıb.
Bununla belə, ekspertlər qeyd edirlər ki, qarşıdakı 60 gün bazarlar üçün həlledici olacaq. Bu müddətdə tərəflər İranın nüvə proqramı, sanksiyaların ləğvi və yekun sazişin detalları üzrə danışıqlar aparacaqlar.
Analitiklərin fikrincə, boğazın açılması neft, mayeləşdirilmiş təbii qaz, alüminium və digər xammal məhsullarının təklifini artıracaq. Bu isə enerji daşıyıcılarının qiymətlərinə aşağı yönlü təzyiq göstərə bilər.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, danışıqlar uğurla davam edərsə, neft bazarında geosiyasi risk əlavəsi tədricən azalacaq və qiymətlər aşağı istiqamətdə hərəkət edə bilər. Lakin danışıqların pozulması və ya gecikməsi qiymətlərdə yenidən kəskin sıçrayışlara səbəb ola bilər.
Bir sıra ekspertlər Brent neftinin yaxın aylarda 75-90 dollar diapazonunda ticarət olunacağını proqnozlaşdırırlar. Bunun əsas səbəbi həm İran neftinin bazara qayıtması, həm də bir çox ölkələrin strateji ehtiyatlarını yenidən artırmaq istəməsidir.
Analitiklər həmçinin hesab edirlər ki, enerji qiymətlərinin aşağı düşməsi qlobal inflyasiya təzyiqlərini zəiflədə və mərkəzi bankların daha yumşaq monetar siyasət yürütməsinə şərait yarada bilər.
Rusiya iqtisadiyyatı üçün isə vəziyyət birmənalı qiymətləndirilmir. Ekspertlərin sözlərinə görə, İranın neft ixracının artması Rusiyanın əsas ixrac bazarlarından biri olan Asiyada rəqabəti gücləndirəcək. Bu da neft gəlirlərinə və büdcə daxilolmalarına mənfi təsir göstərə bilər.
Bununla yanaşı, neft qiymətlərinin azalması fonunda rublun zəifləməsi ehtimalı ixracatçı şirkətlərin gəlirlərini qismən kompensasiya edə bilər.
Ekspertlərin ümumi qənaətinə görə, qarşıdakı iki ay ərzində bazarların əsas hərəkətverici qüvvəsi ABŞ və İran arasında aparılan danışıqlardan gələcək xəbərlər olacaq.
MONETAR.AZ
