Qlobal enerji bazarlarında aylardır davam edən geosiyasi gərginlik yerini kəskin qiymət enişlərinə qoyur. ABŞ və İran prezidentləri arasında müvəqqəti sülh sazişinin imzalanmasından sonra Avropada təbii qaz fyuçersləri ardıcıl altıncı ticarət sessiyasında da ucuzlaşaraq son iki ayın ən aşağı səviyyələrinə geriləyib.
Bu diplomatik addım, xüsusilə qlobal mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tankerlərinin əsas keçid məntəqəsi olan Hörmüz boğazındakı riskləri minimuma endirib.
Sülh siqnallarının ardınca Avropanın əsas qaz qovşaqlarında (hub) qiymətlər psixoloji hədlərdən aşağı düşüb:
-
TTF (Hollandiya qaz kontraktı): Növbəti ay üzrə tədarük üçün 1 meqavat-saat (MWh) üzrə 40,04 avroya qədər geriləyib.
-
Böyük Britaniya qaz kontraktı: 100 pens həddini aşağı doğru qıraraq 96,45 pens/term səviyyəsinə enib.
Qiymətlərin kəskin ucuzlaşmasının əsas fundamental səbəbi saziş çərçivəsində Hörmüz boğazı üzərindən təhlükəsiz gəmiçiliyin tam bərpası barədə razılığın əldə olunmasıdır. Bu qərar aylardır qiymətlərin üzərinə yüklənən "müharibə riski mükafatını" (risk premium) tamamilə sıfırlayıb.
Bununla belə, bazarda uzunmüddətli qeyri-müəyyənlik hələ də qalmaqdadır. ABŞ tərəfindən Donald Tramp bəyan edib ki, əgər İran saziş üzrə öhdəliklərini pozarsa, hərbi əməliyyatlar hər an yenidən başlaya bilər. Bu bəyanat bazarda tam arxayınlığın yaranmasına mane olur.
Ardıcıl 6 günlük eniş ssenarisi, bir neçə gün öncə TotalEnergies rəhbəri Patrik Puiyanné-nin "Qətər qazı qışda əvəzedilməzdir" xəbərdarlığı ilə birlikdə oxunmalıdır. Hörmüz boğazının açılması məhz həmin Qətər LNG tankerlərinin Avropaya doğru maneəsiz hərəkət etməsi deməkdir. Qiymətlərin 40 avro/MWh səviyyəsinə enməsi Avropa sənayesi və inflyasiyanın cilovlanması üçün böyük stimuldur.
Lakin qiymətlərin münaqişədən əvvəlki səviyyəyə tam enməməsi sənayenin hələ də Trampın bəyanatındakı riskləri "qiymətləndirdiyini" (pricing in) göstərir. Option (opsion) bazarlarında qış ayları üçün hələ də yuxarı yönümlü (upside) hedcinq əməliyyatlarının aparılması, bu sülhün bazarlar tərəfindən hələlik "kövrək bir atəşkəs" kimi qəbul edildiyinin bariz sübutudur.
MONETAR.AZ
