ABŞ-da uzun müddətdir yüksək inflyasiya və yanacaq xərclərindən əziyyət çəkən istehlakçılar üçün mühüm rahatlıq yaranıb. Bloomberg-in Amerika Avtomobil Assosiasiyasının (AAA) rəsmi göstəricilərinə istinadən yaydığı məlumata görə, ölkə üzrə adi markalı (regular) benzinin orta qiyməti mart ayından bəri ilk dəfə olaraq bir qallon üçün 4 dollar psixoloji həddindən aşağı düşərək 3,999 dollar təşkil edib.
Bu geriləmə may ayında qeydə alınan 4,50 dollarlıq pik səviyyələrlə müqayisədə ciddi eniş deməkdir.
Benzin qiymətlərinin ucuzlaşması birbaşa qlobal xam neft bazarında barel qiymətinin 80 dollardan aşağı enməsi ilə bağlıdır. Neft bazarını isə aşağıdakı fundamental amillər qidalandırır:
-
Diplomatik Dönüş: ABŞ və İran arasında imzalanan müvəqqəti sülh sazişi və Hörmüz boğazı vasitəsilə neft və qaz tankerlərinin hərəkətinin bərpası.
-
Tələb-Təklif Balansı: ABŞ-dan dünya bazarına rekord həcmdə neft ixracı və eyni zamanda Çin iqtisadiyyatında yanacaq tələbinin gözləniləndən daha sürətli zəifləməsi.
-
Ağ Evin Müdaxiləsi: Bayden administrasiyasının Strateji Neft Ehtiyatlarından (SPR) istifadə etməsi və daxili logistikanı sürətləndirmək üçün Jones Act məhdudiyyətlərini müvəqqəti dayandırması.
ABŞ-da əhalinin mütləq əksəriyyəti gündəlik həyatda avtomobildən asılı olduğu üçün yanacaq qiymətləri birbaşa siyasi reytinqlərə təsir edir. Benzinin ucuzlaşması Ağ Ev və hazırkı administrasiya ilə yanaşı, Donald Tramp üçün də müsbət siyasi xal deməkdir. Tramp öz çıxışlarında mütəmadi olaraq müharibə və regional gərginliklər bitdikdən sonra yanacağın ucuzlaşacağını bəyan edirdi ki, bu proqnoz cari ticarət sessiyalarında özünü doğruldur.
Bir qallon benzinin 4 dollardan aşağı düşməsi ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) monetar siyasəti baxımından da kritikdir. Yanacaq xərclərinin azalması "başlıq inflyasiyasını" (headline inflation) aşağı çəkərək FED-in dekabr ayındakı mümkün faiz artımı ssenarilərini zəiflədə bilər (Xatırladaq ki, istiqraz bazarı bu faiz artımını artıq 85% ehtimalla qiymətləndirirdi). Lakin digər tərəfdən, yanacaqdan qənaət olunan vəsaitin digər istehlak sahələrinə (pərakəndə satış, xidmət sektoru) yönəlməsi daxili tələb inflyasiyasını (demand-pull inflation) canlı tuta bilər.
İqtisadi portalın investor oxucuları üçün buradakı əsas risk — ABŞ daxili benzin ehtiyatlarının son 10 ilin minimumunda olmasıdır. Bu o deməkdir ki, rafinəri (neft emalı) zavodlarında baş verə biləcək hər hansı kiçik texniki qəza və ya qasırğa mövsümünün logistikanı vurması qiymətləri yenidən 4,50 dollara qaldıra bilər. Müvəqqəti sülhün gətirdiyi bu qiymət ucuzlaşması təməli möhkəm olan deyil, kövrək bir "diplomatik pəncərə" üzərində dayanıb.
MONETAR.AZ
