Rusiya daxilindəki neft emalı zavodlarına (NEZ) edilən ardıcıl hücumlar fonunda hasilatın azalmasına baxmayaraq, Moskva dünya bazarına rekord həcmdə xam neft çıxarmağa davam edir. Bloomberg agentliyinin tanker izləmə (tanker-tracking) məlumatlarına əsasən, 14 iyun 2026-cı il tarixinədək olan son dörd həftəlik dövrdə Rusiyanın dəniz yolu ilə gündəlik orta neft ixracı 3,83 milyon barel təşkil edib. Bu, ötən ilin dekabr ayından bəri qeydə alınan ən yüksək göstəricidir.
İlin əvvəlindən bəri orta gündəlik ixrac həcmi 3,49 milyon barel olub ki, bu da 2022-ci ilin fevralından bəri qeydə alınan bütün illik ortalamaları üstələyir. Ekspertlər qeyd edir ki, dənizdə hərəkətdə olan Rusiya neftinin ümumi həcmi hazırda 120 milyon bareldən bir qədər yuxarı səviyyədə sabitləşib.
Rusiyanın daxili bazarında NEZ-lərə qarşı zərbələr may ayındakı rekord dalğadan sonra iyun ayında da davam edib. Təkcə ayın əvvəlindən bəri Tatarıstandakı iki zavod və Moskva NEZ daxil olmaqla ən azı 6 zavod vurulub. Bu durum daxili emalı iflic etdiyindən, emal oluna bilməyən xam neft birbaşa ixrac limanlarına yönləndirilir.
Digər tərəfdən, Rusiya nefti üçün gözlənilməz pəncərə Fars körfəzində açılıb. Fevralın sonunda İranın ABŞ və İsrailin zərbələrinə cavab olaraq Hörmüz boğazını faktiki bağlaması qlobal bazardan gündəlik 15 milyon barel Fars körfəzi neftini kənarlaşdırıb. Yaranan kəskin qlobal qıtlıq fonunda Moskva öz nefti üçün sürətlə yeni alıcılar tapmağa müvəffəq olub.
İxrac həcminin pik həddə olmasına baxmayaraq, Rusiya xam neftinin ucuzlaşması səbəbindən Kremlin həftəlik gəlirləri 2,28 milyard dollardan 2,18 milyard dollara geriləyib.
Analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, Hörmüz boğazının qapalı qalmasının Rusiyaya verdiyi üstünlük uzun sürməyəcək. Belə ki, Vaşinqton və Tehran arasında müvəqqəti sülh sazişinin imzalanması gözlənilir. Sazişə əsasən, Hörmüz boğazı yenidən açılacaq və İran limanlarına tətbiq edilən dəniz blokadası tamamilə aradan qaldırılacaq.
Sülh sazişi və boğazın açılması xəbərləri neft bazarlarında dərhal qiymət dalğalanmasına səbəb olub. Dünya üzrə etalon neft markaları (Brent və WTI) bazar günü edilən açıqlamalardan sonra təxminən 7% ucuzlaşıb. Əgər İran nefti qlobal sistemə rəsmən geri qayıtsa, Rusiya həm qiymət, həm də asan realizasiya baxımından ciddi rəqabətlə üzləşəcək və may ayında OPEC+ hədəfindən 690 min barel az (gündəlik 9,01 milyon barel) hasilat həyata keçirən Moskva üçün büdcə daxilolmalarını qorumaq çətinləşəcək.
MONETAR.AZ
