Avropanın mavi yanacaq bazarında kəskin qiymət ucuzlaşması qeydə alınıb. Çərşənbə axşamı birja ticarətində Avropa qaz müqavilələri son bir ayın ən aşağı səviyyəsində qərarlaşıb. Bazarın bu cür kəskin reaksiyasına səbəb ABŞ Prezidenti Donald Trampın Vaşinqton və Tehran arasında müharibəyə son qoyulmasına dair ilkin sazişin imzalandığını bəyan etməsi olub.
Diplomatik irəliləyiş xəbərindən dərhal sonra qaz fyuçersləri ötən gün qeydə alınan aylıq minimumları qoruyub saxlayıb:
-
TTF (Niderland) fyuçersləri: Avropa üçün etalon sayılan bir ay öncəli qaz müqaviləsinin qiyməti 1 meqavat-saat üçün 44,23 avroya qədər geriləyib.
-
Böyük Britaniya təbii qaz müqaviləsi: Böyük Britaniya bazarında qazın qiyməti 1 term üçün 100,20 pensə düşüb.
ABŞ və İran arasında əldə olunmuş ilkin sülh razılaşması Avropanın enerji bazarında qiymətləri süni şəkildə şişirdən "geosiyasi mükafat"ı dərhal aradan qaldırıb. Xatırladaq ki, üç ay davam edən hərbi münaqişə tədarük zəncirlərinin bloklanması və infrastrukturun zəifliyi ilə bağlı Avropada ciddi qorxular yaratmışdı.
Lakin analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, topdansatış bazarındakı bu ani rahatlıq hələ tam sabitləşmə demək deyil. Müharibə dövründə qazın qiymətindəki kəskin sıçrayışlar Avropa enerji sisteminin struktur zəifliklərini üzə çıxarıb, bu isə o deməkdir ki, tam normallaşma yolu uzun və dalğalı olacaq.
Topdansatış qiymətlərinin aşağı düşməsi Avropanın sənaye nəhəngləri və sıravi istehlakçıları üçün nəfəs dərəcəsinə bərabər olsa da, bu, ucuz enerji dövrünün dərhal geri qayıtmasından xəbər vermir.
Hazırda regionda qazın yeraltı anbarlara vurulması mövsümü davam edir. Son istehlakçı üçün qiymətlərin real olaraq aşağı düşməsi iki əsas faktordan asılı olacaq:
-
Qlobal Maye Təbii Qaz (LNG) daşımalarının və dəniz logistikasının nə dərəcədə tez bərpa olunacağı;
-
Müharibədən sonrakı logistik ləngimələrin və ya digər regionlardan gələn yüksək tələbatın yeni bir qıtlıq yaradıb-yaratmayacağı.
MONETAR.AZ
