Qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas qapısı sayılan Hörmüz boğazının yenidən açılması fonunda, birja iştirakçıları diqqətini çox kritik bir indikatora yönəldiblər. Bloomberg agentliyinin yaydığı məlumata görə, hazırda bazarlar üçün ən önəmli siqnal yüklü gəmilərin regionu tərk etməsi deyil, boş tankerlərin enerji ehtiyatları ilə zəngin olan Fars körfəzinə hansı sürətlə daxil olmasıdır. Bu hərəkətliliyin canlanması regionda dayanıqlı sülhün bərqərar olmasına dair qlobal gəmiçilik nəhənglərinin inamının əsas göstəricisi olacaq.
Vaşinqton və Tehran arasında boğazın açılmasına dair ilkin razılaşmanın elan edilməsindən bir sutkadan çox vaxt keçsə də, çərşənbə axşamı ticarətində bu dar su yolundan keçid hələ də zəif olaraq qalır. İran rəsmən ABŞ-nin dəniz blokadasının qaldırıldığını təsdiq etsə də, boğazdan hələlik yalnız İranla birbaşa bağlılığı olan gəmilər və yüklər keçir. Gəmi sahibləri Hörmüzdə təhlükəsizliyin real olaraq necə təmin ediləcəyinə dair detalların azlığı səbəbindən regiona qayıtmağa tələsmirlər.
Nüfuzlu Morgan Stanley bankının analitikləri mövcud vəziyyəti olduqca fərqli bir rakursdan qiymətli rəylə xarakterizə ediblər: "Boş tankerlərin Fars körfəzinə daxil olma sürəti, bəlkə də yüklü tankerlərin oradan çıxmasından daha mühüm amildir. Hər şey gəmi sahiblərinin və sığorta şirkətlərinin boğazın təhlükəsizliyinə nə dərəcədə inanmasından asılı olacaq".
Maliyyə risklərinin böyüklüyü səbəbindən sığorta haqlarının aşağı düşməsi gəmilərin geri qayıtma müddətini birbaşa şərtləndirir. Digər tərəfdən, ilk günlərdə boş gəmilərin körfəzə girişinə daxildə yığılıb qalmış və rəsmi sülh müqaviləsindən sonra çıxış üçün prioritet status alacaq yüklü gəmilər mexaniki olaraq mane olacaqlar.
Müharibə dövründə Tehranın Hörmüz üzərindəki tam nəzarəti dünya üzrə dəniz yolu ilə daşınan neft və qazın beşdə birinin quruya sıxışmasına və günlük keçidlərin dramatik şəkildə çökməsinə səbəb olmuşdu. Hazırda Oman körfəzində reyd növbəsində dayanan 300-dən çox boş gəminin hərəkətə keçməsi bazarda navlon (gəmi icarəsi) qiymətlərinə də ciddi təsir edəcək.
Sazişin elan olunmasından bir neçə həftə əvvəl bəzi gəmi sahibləri boğazın açılacağı təqdirdə qeydə alınacaq "pik" beh (kira) dərəcələrindən maksimum qazanmaq üçün öz gəmilərini Hörmüzə yaxın mövqelərə çəkməyə başlamışdılar. Ən diqqətçəkən addım isə Hindistandan gəlib. Müharibə dövründə Fars körfəzindən gələn riskli təkliflərdən tamamilə qaçan rəsmi Dehli, ötən ayın sonunda gəmilərini neft yükləmək üçün yenidən körfəzə göndərmək planlarını təsdiqləyib.
MONETAR.AZ
