Azərbaycanın region ölkələri ilə iqtisadi əlaqələri son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə genişlənsə də, xarici ticarətin mövcud potensialının tam reallaşdırılması üçün hələ də bir sıra problemlərin həlli vacib olaraq qalır. İqtisadiyyat nazirinin müavini Səməd Bəşirlinin fikrincə, ticarət dövriyyəsində müşahidə olunan artıma baxmayaraq, regional iqtisadi əməkdaşlığın daha da inkişaf etməsinə mane olan bir sıra struktur amillər mövcuddur.
Son beş il ərzində Azərbaycanın region ölkələri ilə ticarət dövriyyəsi iki dəfədən çox artıb. Xüsusilə Türk Dövlətləri Təşkilatı ölkələri ilə iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi diqqət çəkir. Məlumata görə, Azərbaycan ilə təşkilata üzv dövlətlər arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi artıq 7 milyard ABŞ dollarını ötüb. Bu göstərici regional əməkdaşlığın inkişaf etdiyini nümayiş etdirsə də, mövcud potensialın bundan daha yüksək olduğu vurğulanır.
Mütəxəssislərin fikrincə, xarici ticarətin inkişafına təsir göstərən əsas amillərdən biri ölkələr arasında mövcud olan tənzimləmə fərqləridir. Müxtəlif qanunvericilik normaları, gömrük prosedurları və texniki tələblər biznes subyektlərinin fəaliyyətini çətinləşdirir, məhsulların bazarlara çıxış müddətini uzadır və əlavə xərclər yaradır.
Digər mühüm məsələ isə ticarətin maliyyələşdirilməsi imkanları ilə bağlıdır. Sahibkarların ixrac və idxal əməliyyatları üçün maliyyə resurslarına çıxışında mövcud çətinliklər bəzi hallarda yeni bazarlara çıxışı məhdudlaşdırır. Bu baxımdan, maliyyə institutlarının imkanlarının genişləndirilməsi və ticarətin maliyyələşdirilməsi alətlərinin inkişaf etdirilməsi vacib hesab olunur.
Bununla yanaşı, logistika və ticarətin asanlaşdırılması sahəsindəki problemlər də regional əməkdaşlığın sürətinə təsir göstərir. Sərhəd-keçid prosedurları, nəqliyyat marşrutları və yükdaşımalarla bağlı texniki məsələlər bəzi hallarda ticarət əməliyyatlarının səmərəliliyini azaldır. Ekspertlər hesab edirlər ki, bu sahələrdə rəqəmsallaşmanın genişləndirilməsi və prosedurların sadələşdirilməsi mühüm nəticələr verə bilər.
Qlobal iqtisadiyyatda baş verən geosiyasi dəyişikliklər də xarici ticarətə birbaşa təsir göstərən amillər sırasındadır. Son illərdə müxtəlif regionlarda müşahidə olunan gərginliklər, sanksiyalar və ənənəvi ticarət marşrutlarında yaranan məhdudiyyətlər yeni logistika həllərinə ehtiyac yaradıb. Belə bir şəraitdə Azərbaycan coğrafi mövqeyi, nəqliyyat infrastrukturu və beynəlxalq əməkdaşlıq əlaqələri sayəsində regional ticarət zəncirində mühüm rol oynamağa çalışır.
İqtisadçılar hesab edirlər ki, ticarət dövriyyəsindəki müsbət dinamikanın qorunub saxlanılması üçün tənzimləmə mexanizmlərinin uyğunlaşdırılması, maliyyə alətlərinin genişləndirilməsi və logistika infrastrukturunun daha da təkmilləşdirilməsi əsas prioritetlərdən biri olmalıdır. Bu addımlar Azərbaycanın regionda ticarət və investisiya mərkəzi kimi mövqeyini daha da gücləndirə bilər.
MONETAR.AZ
