Qlobal sənaye və tikinti sektorunun əsas barometri hesab olunan dəmir filizinin qiyməti cari ilin mart ayından bəri ilk dəfə olaraq psixoloji 100 ABŞ dolları həddindən aşağı enib. Bloomberg agentliyinin Sinqapur birjasından (SGX) yaydığı son məlumatlara görə, dəmir filizi fyuçersləri növbəti sessiyada daha 2,1% ucuzlaşaraq bir ton üçün 99,10 dollara geriləyib.
İlin əvvəlindən bəri ümumilikdə 6% dəyər itirən xammal son 5 həftədir ki, fasiləsiz eniş trendindədir. Bu, fevral ayından bəri qeydə alınan ən uzunmüddətli geriləmə seriyasıdır.
Dəmir filizi bazarındakı bu kəskin ucuzlaşma təkcə bir birja spekulyasiyası deyil, qlobal iqtisadiyyatda baş verən struktur dəyişikliklərinin birbaşa nəticəsidir.
Asiyanın ən böyük iqtisadiyyatında polad istehsalı may ayında növbəti dəfə geriləyib. Əsas kapitala investisiyalar və pərakəndə istehlak xərcləri pandemiya dövründən bəri ən aşağı səviyyəyə düşüb. Daxili makroiqtisadi vəziyyətə son dərəcədə həssas olan qara metallurgiya sektoru Çindəki daşınmaz əmlak və infrastruktur durğunluğu səbəbindən xammal alışını minimuma endirib.
Treyderlər hazırda Qvineyadakı nəhəng "Simandou" yatağında hasilatın mərhələli şəkildə artırılmasını yaxından izləyirlər. Dünyanın ən böyük kəşf olunmamış yüksəkkeyfiyyətli dəmir filizi ehtiyatı olan bu layihənin işə düşməsi, qlobal bazarda onsuz da mövcud olan təklif bolluğunu və limanlardakı böyük anbar ehtiyatlarını daha da artırır.
Bu həftə neft qiymətlərində baş verən kəskin ucuzlaşma (Hörmüz boğazının yaxın vaxtlarda açılacağı və ABŞ-İran müvəqqəti sülh sazişinin imzalanacağı gözləntiləri ilə Brent və WTI neftinin təxminən 7% ucuzlaşması) dəmir filizinə də birbaşa təsir edib. Citic Futures şirkətinin baş analitiki Hu Yanbinin fikrincə, neftin ucuzlaşması dəniz daşımaları üzrə fraxt (yükdaşıma) tariflərini aşağı salıb, bu isə dəmir filizinin maya dəyərinə dəstək verən logistik amilləri sıfırlayıb.
Dəmir filizinin 100 dolların altına düşməsi Avstraliya (BHP, Rio Tinto) və Braziliyanın (Vale) nəhəng mədən korporasiyalarının marjallarına mənfi təsir göstərsə də, əsas iqtisadi zərbə Çin tərəfə dəyir. Qlobal analitiklərin daxili proqnozlarına görə, Qvineyanın Simandou layihəsi növbəti iki il yarım ərzində tam gücü ilə fəaliyyətə başladıqdan sonra qlobal bazarda ton üçün qiymət hətta 85 dollar səviyyəsinə qədər enə bilər. Bu durum, qlobal metallurgiya bazarında rəqabəti kəskinləşdirəcək və yalnız yüksək keyfiyyətli (Fe faizi 65%-dən yuxarı olan) və aşağı tullantılı xammal istehsal edən oyunçuların bazarda mövqeyini qorumasına şərait yaradacaq.
MONETAR.AZ
