Dünya əmtəə bazarında neft, təbii qaz, qızıl və kömür ən mühüm məhsullar sırasında yer alır. Enerji, sənaye və kənd təsərrüfatında geniş istifadə olunan bu məhsullar qlobal ticarətin əsas istiqamətlərindən birini təşkil edir.
Monetar.az xəbər verir ki, qlobal bazarda ən çox ticarət olunan 10 əsas əmtəə arasında xam neft, təbii qaz, qızıl, kömür, dəmir filizi, mis, soya, alüminium, buğda və platin yer alır.
Xam neft qlobal iqtisadiyyatın əsas enerji mənbələrindən biridir. Rusiya, Səudiyyə Ərəbistanı və ABŞ dünyanın ən böyük neft istehsalçıları sırasındadır və hər biri qlobal hasilatın təxminən 10–15%-ni təmin edir.
Təbii qaz elektrik enerjisi istehsalı, istilik və sənayedə geniş istifadə olunur. İran, Rusiya və ABŞ əsas istehsalçılar sırasında yer alır. ABŞ və Qətər isə mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) əsas ixracatçılarıdır.
Qızıl həm maliyyə aktivi, həm də sənaye xammalı kimi əhəmiyyət daşıyır. Avstraliya, Çin və Rusiya ən böyük qızıl istehsalçılarıdır. Çin və Hindistan isə zərgərlik bazarındakı yüksək tələbatla seçilir.
Kömür əsasən elektrik enerjisi istehsalında və polad sənayesində istifadə olunur. Çin, Hindistan və İndoneziya ən böyük istehsalçılardır. Çin eyni zamanda dünya kömür istehlakının yarıdan çoxunu təşkil edir.
Dəmir filizi polad sənayesinin əsas xammalıdır. Avstraliya və Braziliya dünya ixracının təxminən 80%-ni təmin edir. Ən böyük istehlakçı isə Çindir.
Mis qlobal iqtisadiyyat üçün mühüm xammal hesab olunur və enerji, tikinti, elektronika və digər sahələrdə geniş istifadə edilir. Çili dünya mis hasilatında liderdir. Peru, Konqo Demokratik Respublikası və Çin də əsas istehsalçılardandır.
Soya heyvan yemi, bitki yağı və bioyanacaq istehsalında geniş istifadə olunur. Argentina, Braziliya və ABŞ əsas istehsalçılardır. Çin isə dünyanın ən böyük soya idxalçısıdır.
Alüminium aviasiya, avtomobil, tikinti, qablaşdırma və yaşıl enerji texnologiyalarında geniş istifadə olunur. Çin həm istehsal, həm də emalda dünya lideridir. Avstraliya və Qvineya isə alüminium istehsalının əsas xammalı olan boksitin aparıcı tədarükçüləridir.
Buğda dünya əhalisinin əsas ərzaq məhsullarından biridir. Çin, Hindistan və Rusiya ən böyük istehsalçılardır. Rusiya həmçinin dünyanın ən böyük buğda ixracatçısıdır.
Platin əsasən zərgərlikdə, sənayedə və avtomobillərin emissiyalarının azaldılmasında istifadə olunur. Cənubi Afrika dünya platin hasilatının təxminən 70%-ni təmin edir. Rusiya və Zimbabve də əsas istehsalçılar sırasındadır.
