Qlobal maliyyə bazarlarında qeyri-müəyyənliyin artdığı bir dövrdə qızıl artıq təkcə bəzək əşyası və ya ənənəvi yığım vasitəsi kimi deyil, iqtisadi və siyasi risklərdən qorunmanın əsas alətlərindən biri kimi çıxış edir. Bazar ertəsi günü qızılın spot qiymətinin 5 min dollar həddini aşması dünya maliyyə ictimaiyyətində yeni mərhələnin başlandığına dair müzakirələri gücləndirib. Mütəxəssislərin fikrincə, bu yüksəlişi sadəcə qiymət artımı kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Baş verən proseslər qlobal etimad böhranının, geosiyasi gərginliyin və pul siyasətindəki dəyişikliklərin birbaşa nəticəsidir.
Qiymətli metallar bazarında son vəziyyət
Birjalarda qeydə alınan tarixi sıçrayış qiymətli metallar üzrə göstəricilərdə də aydın şəkildə öz əksini tapır. Hazırda qızılın spot qiyməti 5 071,96 ABŞ dolları təşkil edir ki, bu da gün ərzində 1,79 faiz artım deməkdir. Metalın tarixi maksimum göstəricisi isə 5 085,50 dollar səviyyəsində qeydə alınıb.
Qızılın fonunda digər qiymətli metallar da yüksəliş trendini qoruyur. Gümüşün spot qiyməti 107,65 dollar səviyyəsinə çataraq gün ərzində 4,57 faiz artım göstərib. Metalın tarixi zirvəsi 108,60 dollar olaraq qeydə alınıb. Platin 2 857,41 dollar (+3,26 faiz), palladium isə 2 074,40 dollar (+3,20 faiz) səviyyəsində ticarət olunur.
Artımın əsas səbəbləri
Analitiklər qiymətlərin yüksəlməsini bir neçə əsas faktorla izah edirlər. Beynəlxalq münasibətlərdə artan gərginlik və aparıcı iqtisadiyyatların ticarət siyasətində proqnozlaşdırıla bilməyən addımlar investorların riskli aktivlərdən uzaqlaşmasına səbəb olur. Xüsusilə ABŞ administrasiyasının gömrük rüsumları və vergi siyasəti ilə bağlı sərt ritorikası bazarlarda ehtiyatlı davranışları artırır.
Digər mühüm amil mərkəzi bankların strategiyasıdır. Son aylarda bir sıra ölkələrin, xüsusilə Çinin qızıl ehtiyatlarını ardıcıl şəkildə artırması qlobal tendensiyanın dəyişdiyini göstərir. Bu proses dollar asılılığının azaldılması və ehtiyatların fiziki aktivlərlə şaxələndirilməsi kimi qiymətləndirilir.
Bununla yanaşı, ABŞ dollarının zəifləməsi də qızıl və gümüşün cazibəsini artıran əsas faktorlardan biridir. FED-in daha yumşaq pul siyasəti, eləcə də digər aparıcı valyutaların möhkəmlənməsi qiymətli metalları beynəlxalq investorlar üçün daha əlçatan edir.
Gümüşün artan rolu
Qızılın kölgəsində qalan gümüş son dövrlərdə daha dinamik artım nümayiş etdirir. İlk dəfə 100 dollar səviyyəsini keçən gümüş qiymətləri faiz baxımından investorlarına qızıldan daha yüksək gəlir təmin edir. Analitiklərin fikrincə, bu artım gümüşün həm investisiya aləti, həm də sənaye metali kimi ikili rolundan qaynaqlanır.
Xüsusilə yaşıl enerji, günəş panelləri, elektrik avtomobilləri və elektronika sənayesində gümüşə olan tələbatın artması qiymətlərə əlavə təzyiq yaradır. Bu amil gümüşün gələcək dövrdə də yüksək səviyyələrdə qalacağına dair gözləntiləri gücləndirir.
Proqnozlar və gözləntilər
Beynəlxalq tədqiqat şirkətlərinin proqnozlarına əsasən, mövcud yüksəliş qısa müddətli dalğalanma xarakteri daşımır. İl sonuna qədər qızılın 5 500 dollar səviyyəsini test etməsi mümkün ssenarilərdən biri kimi dəyərləndirilir. Qısa müddətli mənfəət satışlarının qiymətlərdə müəyyən geriçəkilmələr yarada biləcəyi bildirilsə də, ümumi trendin yuxarı istiqamətli qalacağı gözlənilir.
Mövcud qlobal mənzərə onu göstərir ki, dünya iqtisadiyyatında kağız aktivlərə olan inam zəiflədikcə, “əllə tutula bilən” dəyərlərə maraq artır. Qızıl və gümüş bu şəraitdə təkcə sərvət qoruma vasitəsi deyil, həm də qlobal maliyyə sistemində etimadın mühüm göstəricisinə çevrilir.
MONETAR.AZ
