Resessiyalar qaçılmazdır və onları dəqiq proqnozlaşdırmaq çətindir. Lakin maliyyə bazarlarının və korporativ göstəricilərin davranışı baxımından onlar adətən oxşar ardıcıllıqla inkişaf edir. Bu barədə BCA Researchnin yeni hesabatında qeyd olunur.
Şirkətin məlumatına görə, fond bazarında dönüş nöqtələri adətən aşağıdakı ardıcıllıqla baş verir: əvvəlcə qiymətləndirmə multiplikatorları maksimum səviyyəyə çatır, sonra səhm qiymətləri və mənfəət marjaları azalır, daha sonra isə gəlir və satış göstəriciləri zəifləyir və bununla resessiya başlayır.
Tarixi məlumatlara əsasən:
qiymətləndirmə multiplikatorları adətən resessiyadan təxminən 12 ay əvvəl maksimuma çatır;
mənfəət marjaları və səhm qiymətləri isə təxminən 6–8 ay əvvəl pik həddə olur;
gəlir və satışlar isə çox vaxt resessiyanın başlanğıcı ilə eyni vaxtda maksimum səviyyəni görür.
BCA qeyd edir ki, resessiyalar bazarlarda ciddi dalğalanma yaratsa da, uzunmüddətli yüksəliş trendini nadir hallarda dəyişir. Uzun müddətdə səhm qiymətləri adətən şirkətlərin mənfəət göstəricilərinə uyğun hərəkət edir, qısamüddətli dalğalanmalar isə əsasən qiymətləndirmə multiplikatorlarının dəyişməsi ilə bağlı olur.
Tarixi statistikaya görə, ABŞ-da İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı dövrdə orta resessiya təxminən 11 ay davam edib. Bu müddətdə fond bazarı adətən resessiyanın başlanğıcından minimum nöqtəyə qədər təxminən 17% azalır. Lakin bazarlar çox vaxt rəsmi resessiya başlamazdan əvvəl enməyə başlayır və iqtisadi geriləmə başa çatmamış bərpa olunur.
İqtisadi enişlər zamanı fundamental göstəricilər də zəifləyir. Orta hesabla:
səhmə düşən mənfəət (EPS) resessiyanın başlanğıcından bazarın minimum nöqtəsinə qədər təxminən 8% azalır,
satışlar isə təxminən 2% geriləyir.
Bununla belə, BCA-nın modellərinə görə, səhm bazarının orta müddətli gəlirliliyi sabit qalır. Şirkət əsas ssenariyə əsasən S&P 500 indeksinin növbəti beş il üçün orta illik gəlirliliyini təxminən 9,6% səviyyəsində qiymətləndirir. Eyni dövrdə zərər ehtimalı isə cəmi 13% təşkil edir.
Hətta resessiyalar daha tez-tez və ya daha uzunmüddətli olsa belə, indeksin beş ildən sonra səviyyəsinin ümumilikdə indiki göstəricidən yüksək qalacağı gözlənilir. Yalnız resessiyalar eyni zamanda daha uzun, daha tez-tez və daha dağıdıcı olduqda uzunmüddətli nəticələr ciddi şəkildə pisləşə bilər.
BCA həmçinin bildirir ki, resessiyalar bazarda lider sektorların dəyişməsinə səbəb ola bilər. Bu dövrlərdə investorlar tez-tez tsiklik sahələrdən daha müdafiə xarakterli sektorlara keçirlər və bəzən bu dəyişikliklər böhrandan sonra hansı sənayelərin daha yaxşı nəticə göstərəcəyini də müəyyənləşdirir.
MONETAR.AZ
