Xarici institusional investorlar Türkiyənin kapital bazarlarına investisiyalarını diqqətçəkən şəkildə artırırlar. Bu aktivliyin ən mühüm xüsusiyyəti isə böyük həcmli səhm paketlərinin qısa müddətdə satılmasına imkan verən Sürətləndirilmiş Sifariş Kitabı (Accelerated Bookbuilding - ABB) mexanizminin ön plana çıxmasıdır. Bloomberg-in hesabatına görə, bu dinamika Türkiyə aktivlərinə qlobal marağın keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçdiyini göstərir.
İlin əvvəlindən bəri bu üsulla ümumilikdə 1,2 milyard ABŞ dolları həcmində səhmlər satılıb ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 70% çoxdur. Belə əməliyyatlardan növbətisi çərşənbə günü Margun Enerji şirkətinin iştirakı ilə həyata keçirilib. Bu qəbildən olan ən son irihəcmli əməliyyat isə çərşənbə günü Margun Enerji şirkətinin səhmlərinin yerləşdirilməsi ilə reallaşıb.
Türkiyə Cümhuriyyəti Mərkəzi Bankının (TCMB) həyata keçirdiyi sərt pul-kredit siyasəti nəticəsində bankların kommersiya kredit dərəcələri 50%-i aşmışdır. Bu şəraitdə şirkətlər üçün borc almaq maliyyə intiharı sayıldığından, səhmlərin xarici fondlara sürətli satışı ən rasional kapital cəlb etmə üsuluna çevrilib.
Son aylarda Türkiyə birjasında xarici investorların iştirakı ilə reallaşan ən böyük korporativ əməliyyatların coğrafiyası fərqli sektorları əhatə edir:
-
Enerji və Sənaye nəhəngləri: Tüpraş (Türkiye Petrol Rafinerileri), Astor Enerji və Rönesans Gayrimenkul Yatırım şirkətlərinin blok səhm satışları ABB mexanizmi ilə bir neçə saat ərzində tamamlanıb.
-
Strateji İstiqraz Buraxılışı: Sasa Polyester şirkəti isə birbaşa səhm satışı ilə yanaşı, xarici bazarlardan 415 milyon avro həcmində gələcəkdə səhmə konvertasiya olunan istiqraz (convertible bond) buraxaraq unikal maliyyələşmə əldə edib.
Sənaye rəsmiləri və analitiklər bu yerləşdirmə üsulunun hər iki tərəf üçün qazanclı olduğunu vurğulayırlar:
Burçin Ozan (HSBC Türkiye): "Sürətləndirilmiş yerləşdirmələr (ABB) emitentlərə lazım olan vəsaiti qısa zamanda cəlb etməyə, qlobal investorlara isə bazarda operativ şəkildə böyük mövqe (pay) tutmağa imkan verir."
Tunç Yıldırım (Ünlü & Co) & Evren Kırıkoğlu (Orca Macro): Xarici fondların Türkiyəyə yönəlməsinin əsas səbəbi bazarın ümumi yenidən qiymətləndirilməsidir (re-rating). İnvestorlar Türkiyə səhmlərini fundamental cəhətdən hələ də ucuz və böyük potensiala malik cəlbedici bir fürsət kimi görürlər.
Bu kütləvi xarici kapital axınının nəticəsi olaraq, 2026-cı ildə Borsa Istanbul 100 (BIST 100) indeksi nümayiş etdirdiyi gəlirlilik dinamikasına görə qlobal miqyasda dünyanın ən yaxşı nəticə göstərən on fond bazarı indeksindən biri olmağı bacarıb.
MONETAR.AZ
