The New York Times (NYT) qəzetinin ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Mərkəzi Komandanlığındakı (CENTCOM) hərbi mənbələrə istinadən yaydığı məlumata görə, ABŞ hərbi dəniz qüvvələri son üç həftə ərzində Hörmüz boğazından təxminən 70 ticarət gəmisinin təhlükəsiz keçidini müşayiət edib. Təhlükəsizlik mülahizələrinə görə gəmilərin növləri, daşıdıqları yüklər və dəqiq hərəkət marşrutları barədə əlavə təfərrüat açıqlanmır.
Məlumata əsasən, hazırda ABŞ-ın birbaşa hərbi müşayiəti ilə kritik boğazdan gündə orta hesabla cəmi 3 ticarət gəmisi keçir. Bu statistika regionda humanitar və kommersiya gəmiçiliyinin necə iflic olduğunu aydın göstərir:
-
Hazırkı vəziyyət: Günlük orta hesabla 3 gəmi (ABŞ hərbi müşayiəti ilə).
-
Münaqişədən əvvəl: ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarından əvvəl bu strateji su yolundan hər gün 100-dən çox kommersiya gəmisi istifadə edirdi.
-
Gizli taktika: Boğazdan keçən gəmilər İran qüvvələrinin hədəfinə çevrilməmək və radarlara düşməmək üçün transponderlərini (AIS — avtomatik identifikasiya sistemlərini) tamamilə söndürərək hərəkət edirlər. Onlar, həmçinin İran sahillərindən maksimum uzaqlaşaraq Oman sahillərinə yaxın olan təhlükəsiz koridorlara üstünlük verirlər.
Vaşinqtonun Fars körfəzindəki dəniz strategiyası kəskin yerdəyişmələr və diplomatik gərginliklərlə müşayiət olunur. ABŞ Prezidenti Donald Tramp may ayının əvvəlində Fars körfəzində yerləşən ticarət gəmilərinin regiondan təxliyəsini nəzərdə tutan genişmiqyaslı plan elan etsə də, cəmi iki gün sonra bu təşəbbüsü dayandırdı. Financial Times qəzetinin təhlilinə görə, layihənin qəfil dondurulmasına səbəb Səudiyyə Ərəbistanının rəsmi Vaşinqtona ciddi müqavimət göstərməsi olub. Riyad bu addımın regionda neft ixracını tamamilə dayandıracağından və qlobal enerji böhranına yol açacağından narahatlığını bildirib.
Mayın 31-də prezident Donald Trampın ABŞ və İran arasında hər iki tərəfi qane edə biləcək mümkün kompromis atəşkəs razılaşması istiqamətində irəliləyiş əldə olunduğunu bildirməsinə baxmayaraq, iyunun 1-nə keçən gecə ABŞ hərbi hava qüvvələri İran daxilindəki hərbi hədəfləri vurub. Zərbələrin əsasən körfəzdəki gəmiləri təhdid edən pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) radar sistemlərinə və regional idarəetmə məntəqələrinə endirildiyi bildirilir. Bu hərbi müdaxilə danışıqlar masasında tərəflərin mövqeyini daha da mürəkkəbləşdirə bilər.
MONETAR.AZ
