ABŞ-da avtomobil yanacağının qiyməti son dörd ilə yaxın dövrün ən yüksək həddinə çataraq bir qallon (təxminən 3,78 litr) üçün 4,5 dolları ötüb. Bloomberg-in yaydığı məlumata görə, İran ətrafında davam edən hərbi münaqişə və Hörmüz boğazının blokadası fonunda yaranan bu kəskin bahalaşma milyonlarla amerikalı ailəni büdcəsində sərt qənaət tədbirləri görməyə məcbur edib.
Hazırda ölkə üzrə orta pərakəndə satış qiyməti ABŞ tarixindəki mütləq maksimumdan cəmi 50 sent aşağıdır. Ştatlar üzrə ən ağır vəziyyət isə Kaliforniyada qeydə alınıb. Burada adi benzinin qallonu artıq 6 dollar barını keçib.
ABŞ iqtisadiyyatının spesifik strukturu səbəbindən milyonlarla insan gündəlik həyatda (işə, məktəbə və ya marketə gedərkən) tamamilə avtomobildən asılıdır. Bu səbəbdən yanacağın bahalaşması benzin istehlakını kəskin azaltmır, əksinə, digər sahələrdən vəsaitlərin kəsilməsinə yol açır.
Navy Federal Credit Union-un baş iqtisadçısı Hizer Lonq (Heather Long) vəziyyəti belə şərh edib: "İşə və ya təhsil müəssisəsinə avtomobillə getmək seçimli deyil, əsas mütləq ehtiyacdır. İnsanlar digər xərclərini ixtisar edərək bu reallıqla sadəcə barışmalı olacaqlar."
Barclays və Bank of America Institute tərəfindən aparılan son araşdırmalar amerikalıların qənaət etdiyi əsas sahələri üzə çıxarıb:
-
Hotellər və turizm xidmətləri;
-
Yeni geyimlər və iri məişət mallarının alışı;
-
Restoranlar, kinoteatrlar və digər əyləncə xərcləri;
-
Gündəlik ərzaq səbətinin optimallaşdırılması.
Sorğular göstərir ki, yüksək qiymətlərə rəğmən respondentlərin yalnız 10%-i yay tətilindən və səyahətdən tamamilə imtina etməyə hazırdır. İnsanlar səfərə çıxırlar, lakin yolda və təyinat nöqtəsində daha az pul xərcləyirlər.
Prezident Donald Tramp administrasiyası inflyasiya təzyiqini və seçici narazılığını azaltmaq üçün təcili addımları müzakirə edir. Bu addımlar arasında Strateji Neft Rezervlərindən (SPR) bazara əlavə həcmlərin buraxılması və federal yanacaq vergisinin müvəqqəti dondurulması variantları var. Lakin hələlik bu təşəbbüslər qiymətlərin artım trendini sındıra bilməyib.
Artıq istehlakçıların reaksiyasında da ciddi qorunma meylləri müşahidə olunur. GasBuddy tətbiqinin məlumatına görə, bu yay uzunmüddətli avtomobil səfərləri planlaşdıran amerikalıların payı ötənilki 69%-dən 56%-ə düşüb.
Kaliforniya Yanacaq Təchizatçıları Alyansının nümayəndəsi Elizabet Qrem (Elizabeth Graham) ştatdakı pərakəndə satış dinamikasını belə təsvir edir: "2025-ci ilin payız dövrü ilə müqayisədə ştatın yanacaqdoldurma məntəqələrində (YDM) ümumi satış həcmi 9% azalıb. Sürücülər artıq psixoloji olaraq çənlərini tam doldurmurlar. Onlar daha tez-tez yanacaq alırlar, lakin hər dəfə ödədikləri məbləği və aldıqları həcmi minimumda saxlayırlar."
MONETAR.AZ
