Cənub-Şərqi Asiyanın ən böyük iqtisadiyyatlarından biri olan İndoneziya, İran ətrafındakı müharibə və Hörmüz boğazının qismən qapanması səbəbindən yaranan qlobal enerji böhranından qorunmaq üçün Rusiya ilə nəhəng bir neft müqaviləsi üzərində işləyir. Reuters-in yaydığı məlumata görə, rəsmi Cakartha cari il ərzində Rusiyadan 150 milyon barel xam neft idxal etmək üçün Qərb sanksiyalarına hədəf olmayacaq xüsusi maliyyə-logistika mexanizmi hazırlayır.
Bu strateji plan İndoneziya Prezidenti Prabovo Subianto ilə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında baş tutan yüksək səviyyəli ikitərəfli görüşdən sonra aktivləşsə də, layihənin icrası həm beynəlxalq hüquqi sanksiyalar, həm də logistik maneələr səbəbindən ciddi suallar doğurur.
İndoneziyanın dövlət neft-qaz korporasiyası Pertamina bu müqavilədə birbaşa alıcı kimi çıxış etməkdən yayınır. Ölkənin Energetika Nazirliyinin rəsmisi Laode Sulaeman layihənin hüquqi çətinliklərini belə izah edib: "Dövlətə məxsus Pertamina şirkətinin qlobal bazarlarda dövriyyədə olan beynəlxalq istiqrazları var. Şirkət ABŞ və Avropa İttifaqının tətbiq etdiyi Rusiya sanksiyalarını pozarsa, bu istiqrazların emissiya şərtlərini (kovenantları) pozmuş olacaq və qlobal maliyyə sistemindən təcrid ediləcək. Buna görə də biz dövlət korporasiyasını riskə atmayacaq, idxalı üçüncü tərəf vasitəsilə həyata keçirəcək tamamilə fərqli bir xüsusi sxem (müvəqqəti mexanizm) üzərində işləyirik."
Pertamina rəhbərliyi isə prosesin yalnız hökumətin birbaşa göstərişlərinə uyğun aparılacağını, lakin korporativ idarəetmə prinsiplərinin və beynəlxalq qanunvericiliyin qəti şəkildə nəzərə alınacağını bildirib.
Qlobal komoditi treyderləri və Kpler analitikləri 150 milyon barellik hədəfi mövcud şərtlər daxilində həddindən artıq aqressiv və çətin icra oluna bilən hesab edirlər:
-
Yüksək intensivlik tələbi: Müqavilənin müddətinə (gələn ilin yanvar ayının sonunadək) çatması üçün Rusiyadan İndoneziyaya gündəlik orta hesabla 700 min barel neft axmalıdır. Bu həcm Rusiyanın Türkiyəyə ixrac etdiyi ümumi neft miqdarına bərabərdir.
-
Çin və Hindistan faktoru: Rusiya özünün gündəlik 5 milyon barellik dəniz ixracatının aslan payını artıq uzunmüddətli müqavilələrlə Çin və Hindistana bağlayıb. Bu qədər böyük sərbəst həcmin qəfildən yeni alıcıya yönləndirilməsi texniki cəhətdən mürəkkəbdir.
-
Tanker qıtlığı və logistika xərcləri: G7 ölkələrinin tətbiq etdiyi qiymət tavanı (price cap) mexanizmi səbəbindən Rusiyanın "kölgə donanması" (shadow fleet) məhduddur. Arktika və ya Baltik dənizindən İndoneziyaya qədər olan coğrafi məsafənin uzunluğu da daşıma xərclərini (feyt xərclərini) baha edir.
Kpler-in məlumat bazasına görə, indiyə qədər İndoneziyaya Rusiyadan yalnız bir sınaq partiyası çatdırılıb — aprelin 21-də ölkəyə daxil olan Arktika mənşəli "Novy Port" neft növü. Hazırda gəmiçilik şirkətlərinin qrafikində İndoneziya istiqamətinə yeni reyslər planlaşdırılmır.
Gündəlik təxminən 1 milyon barel xam neft idxal edən İndoneziya, Rusiya ilə danışıqların tam uğurla nəticələnəcəyinə yüz faiz zəmanət vermir. Ölkənin daxili sənayesini yanacaq böhranından qorumaq üçün rəsmi Cakartha paralel olaraq digər qlobal güclərlə, o cümlədən ABŞ ilə yeni tədarük müqavilələri imzalamaq üçün alternativ kanalları nəzərdən keçirir.
MONETAR.AZ
