Yaxın Şərq neftindən ən yüksək dərəcədə asılı olan Asiya nəhənglərindən biri olan Yaponiya, İranda regional müharibənin alovlanmasından və logistik blokadadan sonra Hörmüz boğazını uğurla keçən ilk Fars körfəzi neft partiyasını qəbul etməyə hazırlaşır. Bloomberg-in verdiyi məlumata görə, bu hadisə gərginliyin pik həddə çatdığı qlobal enerji bazarları tərəfindən diqqətlə izlənilir.
Yaponiyanın İqtisadiyyat, Ticarət və Sənaye Nazirliyinin (METI) cümə günü yaydığı rəsmi bəyanata görə, strateji yükü daşıyan supertanker artıq ölkə sularına yaxınlaşıb. Aprel ayının sonunda riskli hərbi zonadan – Hörmüz boğazından keçməyi bacaran “Idemitsu Maru” supertankeri göyərtəsində 2 milyon barel Səudiyyə Ərəbistanı mənşəli xam neft daşıyır. Gəmi gələn həftənin bazar ertəsi günü Yaponiyanın Aiti prefekturasında yerləşən “Idemitsu Kosan Co.” şirkətinə məxsus neft emalı zavodunun limanına yan alacaq.
Nazirliyin rəsmi hesabatlarında qeyd olunmasa da, dəniz kəşfiyyatı və Bloomberg məlumatları may ayında Yaponiya korporasiyaları ilə əlaqəli olan “Eneos Endeavor” adlı ikinci bir tankerin də boğazı keçdiyini qeydə alıb.
Hörmüz boğazının qismən qapanması Tokionu və digər Asiya idxalçılarını kəskin iqtisadi böhranla üz-üzə qoyub. Yaponiya hökuməti sənayenin dayanmaması üçün paralel olaraq iki təhlükəsizlik rejimini aktivləşdirib. Səudiyyə və BƏƏ xammalının yerini doldurmaq üçün Afrika, Latın Amerikası və ABŞ-dən alternativ xam neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) spot partiyaları satın alınır.
Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) protokollarına uyğun olaraq, Yaponiya daxili bazarda kəskin qiymət artımının qarşısını almaq üçün dövlət xüsusi neft anbarlarından (strateji ehtiyatlardan) istifadəyə başlayıb.
Müharibə şəraitində Hörmüz boğazından bəzi tankerlərin keçişinə icazə verilsə də, dəniz tranzitinin ümumi intensivliyi böhrandan əvvəlki normal dövrün cüzi bir hissəsini təşkil edir.
Bloomberg-in insayder mənbələrinə görə, regional status-kvonu öz xeyrinə dəyişmək istəyən Tehran rəhbərliyi hazırda Oman sultanlığı ilə gizli danışıqlar aparır. İranın əsas məqsədi boğaza birgə hüquqi nəzarəti rəsmiləşdirmək və buradan keçən bütün beynəlxalq gəmilərdən rəsmi "tranzit rüsumu" tutacaq yeni birtərəfli sistem yaratmaqdır. Bu sistem reallaşacağı təqdirdə qlobal komoditi daşımalarında daimi bahalaşma qaçılmaz olacaq.
MONETAR.AZ
