Beynəlxalq Enerji Agentliyinin (IEA) aylıq hesabatına görə, İran müharibəsi səbəbindən Yaxın Şərqdən tədarükün azalması fonunda Avropa iyun ayına qədər aviasiya yanacağının fiziki çatışmazlığı ilə üzləşə bilər.
Məlumata əsasən, əgər region Yaxın Şərqdən aldığı adi həcmlərin yalnız yarısını əvəz edə bilsə, bu, ciddi risk yaradacaq.
Agentlik bildirir ki, 2025-ci ildə qlobal aviasiya yanacağı və kerosin tələbi gündəlik orta hesabla 7,8 milyon barel təşkil edib. Bu bazarda əsas mənbələrdən biri Fars körfəzi ölkələridir və onların ixracı gündə təxminən 400 min barel səviyyəsindədir.
Avropa isə bu tədarüklərdən ən çox asılı olan regiondur. Yaxın Şərq gündəlik təxminən 375 min barel aviasiya yanacağı ilə Avropanın xalis idxalının 75%-ni təmin edir.
Ehtiyat səviyyələri ölkələr üzrə fərqlənir:
- İspaniya kifayət qədər ehtiyatlara malikdir və hətta ixracatçıdır;
- Böyük Britaniya isə regionun ən böyük istehlakçısı olaraq tələbatının 65%-ni idxal hesabına ödəyir.
IEA-nın qiymətləndirməsinə görə:
- əgər Avropa bütün Yaxın Şərq tədarüklərini əvəz edə bilsə, 2026-cı il üçün tələb tam qarşılanacaq;
- əgər yalnız 75% əvəzlənərsə, yay aylarında ehtiyatlar kifayət etməyəcək və avqusta qədər 23 günlük minimum səviyyədən aşağı düşəcək;
- əgər cəmi 50% əvəzlənərsə, ehtiyatlar artıq iyun ayında kritik həddə — 23 günlük təminat səviyyəsinə enəcək.
Qeyd olunur ki, Avropada yanacaq ehtiyatları 2020-ci ildən bəri 29 günlük təminat səviyyəsindən aşağı düşməyib. Lakin bu həddin 23 günə enməsi ayrı-ayrı hava limanlarında fiziki yanacaq çatışmazlığına və uçuşların azalmasına səbəb ola bilər.
MONETAR.AZ
