Yaxın Şərqdə davam edən hərbi münaqişə qlobal enerji bazarlarını sarsıdarkən, bu böhrana qarşı ən həssas ölkələrdən biri olan Hindistan daxili bazarı qorumaq üçün növbəti kəskin addımı atıb. Bloomberg-in məlumatına görə, Hindistan hökuməti İranla bağlı müharibənin başlanmasından bəri ikinci dəfə məişətdə istifadə olunan mayeləşdirilmiş neft qazının (LPG) pərakəndə satış qiymətlərini artırıb.
Ölkənin ən böyük neft emalı şirkəti olan Indian Oil Corporation rəsmi olaraq qiymət artımını təsdiqləyib. Bu addım dövlətə məxsus yanacaq şirkətlərinin subsidiyalaşdırılmış satışlar səbəbindən üzləşdiyi milyardlarla rupilik itkiləri kompensasiya etmək məqsədi daşıyır.
Hökumətin qərarı ilə ölkə üzrə standart 14,2 kiloqramlıq məişət LPG balonunun qiyməti 29 rupi artırılıb. Bu artımdan sonra həm adi vətəndaşlar, həm də dövlətdən birbaşa subsidiya alan aztəminatlı ailələr üçün tariflər dəyişib. Hökumətin məlumatına görə, bir məişət LPG balonunun çatdırılma maya dəyəri təxminən 1 600 rupiyə yüksəlib ki, bu da son qiymət artımından sonra belə mövcud pərakəndə qiymətlərdən xeyli yüksəkdir.
Bu statistik rəqəmlər göstərir ki, son artımdan sonra belə hökumət hər balon üçün təxminən %40 həcmində böyük bir maliyyə yükünü öz üzərinə götürməyə davam edir. Kiloqram hesabı ilə götürdükdə isə qiymət fərqi daha kəskindir:
Son artımdan sonra məişət istehlakçıları LPG-nin hər kiloqramı üçün təxminən 66 rupi ödəyəcəklər. Kommersiya istifadəçiləri üçün isə bu göstərici təxminən 164 rupi təşkil edir.
Hindistan iqtisadiyyatının bu geosiyasi şoka qarşı kəskin reaksiya verməsinin arxasında ciddi struktur səbəbləri dayanır:
-
Yüksək İdxal Asılılığı: Hindistan məişətdə istehlak etdiyi LPG-nin təxminən üçdə ikisini (2/3) xaricdən alır.
-
Yaxın Şərq Lövbəri: Bu idxal həcminin təxminən 90 faizi ənənəvi olaraq birbaşa Fars körfəzi və Yaxın Şərq ölkələrindən gətirilir. Hörmüz boğazındakı dəniz blokadası və artan daşınma/sığorta xərcləri idxalın maya dəyərini pik həddə çatdırıb.
Bu qiymət artımı ölkədə onsuz da yüksək olan inflyasiya dalğasını daha da sürətləndirir. Əhali təkcə qazın deyil, bütövlükdə yanacaq qrupunun bahalaşması ilə mübarizə aparır. Xatırladaq ki, cəmi bir ay əvvəl hökumət nəqliyyat və loqistika xərclərinə birbaşa təsir edən dizel və benzinin qiymətlərini ardıcıl olaraq dörd dəfə artırmışdı.
Hindistanın neft emalı sektoru hazırda çətin bir sınaq qarşısındadır. Yeni Dehli administrasiyası bir tərəfdən əhalinin kəskin etirazlarının qarşısını almaq üçün məişət tariflərində kəskin sıçrayışlara yol verməməyə, digər tərəfdən isə dövlət neft şirkətlərinin müflis olmaması üçün büdcədən milyardlarla dollar kompensasiya ayırmaq arasında kritik bir tarazlıq nöqtəsi axtarır.
MONETAR.AZ
