Yaxın Şərq ölkələri iki aya yaxındır faktiki bağlanmış vəziyyətdə olan Hörmüz boğazından yan keçmək üçün alternativ marşrutlar axtarır. Bu barədə CNBC məlumat yayıb.
Müharibədən əvvəl dünya neftinin təxminən 20%-i məhz bu strateji su yolu ilə daşınırdı. Beynəlxalq Enerji Agentliyi rəhbəri Fatih Birol bildirib ki, 110 trilyon dollarlıq qlobal iqtisadiyyat faktiki olaraq “bir neçə yüz silahlı şəxsin girovuna çevrilib”.
Etimad böhranı və yeni marşrut axtarışıEkspertlərin fikrincə, Hörmüzlə bağlı risklər uzun illər məlum idi, lakin alternativ infrastrukturun qurulması baha başa gəldiyi üçün təxirə salınırdı. Müharibə isə bu yanaşmanı dəyişib.
Bölgədə etimadın ciddi şəkildə azalması vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir. İranın OPEC üzvü olan qonşu ölkələrin enerji obyektlərinə raket və dron hücumları həyata keçirməsi riskləri artırıb. Nəticədə Fars körfəzi ölkələri ixrac üçün daimi alternativ yollar yaratmaqda qərarlıdır.
Mövcud güclər kifayət etmirHazırda bəzi alternativlər mövcuddur:
- Səudiyyə Ərəbistanında Şərq–Qərb boru kəməri (Qırmızı dənizə çıxış)
- BƏƏ-də Fuceyrə limanına gedən boru xətti
Lakin bu marşrutların ümumi ötürmə qabiliyyəti gündəlik təxminən 3,5–7 milyon barel təşkil edir. Bu isə böhrandan əvvəl Hörmüz boğazından keçən 20 milyon barellik həcm ilə müqayisədə çox azdır.
Üstəlik, alternativ yollar da təhlükəsiz deyil. Aprel ayında Səudiyyə boru kəmərinə edilən hücum onun gücünü gündəlik 700 min barel azaldıb. Fuceyrə limanı da dron hücumlarına məruz qalıb.
Köhnə layihələr yenidən gündəmdəBöhran fonunda region ölkələri mövcud imkanları maksimum istifadə etməyə çalışır:
- İraq Türkiyəyə gedən (1,6 mln barel/gün gücündə) boru kəmərini yenidən işə salmağa hazırlaşır
- İordaniya və Misir istiqamətində yeni xətlər müzakirə olunur
İran isə Oman körfəzinə çıxışı olan Cask terminalından istifadə edə bilərdi. Lakin Beynəlxalq Enerji Agentliyi məlumatına görə, bu infrastruktur hazırda faktiki olaraq işlək vəziyyətdə deyil.
Ekspertlər hesab edir ki, həqiqətən təhlükəsiz və geniş şaxələnmiş enerji marşrutlarının qurulması illər tələb edəcək və mürəkkəb beynəlxalq razılaşmalar olmadan mümkün olmayacaq.
MONETAR.AZ
