Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) 2026-cı il mayın 1-dən etibarən OPEC və genişlənmiş OPEC+ alyansından çıxmaq qərarı neft bazarında ciddi müzakirələrə səbəb olub. Məlumata görə BƏƏ-nin gündəlik neft hasilatı təxminən 3,5 milyon barel təşkil edir ki, bu da qlobal tələbatın təxminən 3,5 faizinə bərabərdir. Ölkənin bu addımı alyans daxilində balansın zəifləməsi və kvota mexanizminin effektivliyinin azalması kimi qiymətləndirilir.
OPEC-in zəifləməsi və mümkün “zəncirvari çıxışlar”
Analitiklər bildirirlər ki, son illərdə bəzi ölkələrin – məsələn, Angola, Qətər və İndoneziyanın – alyansı tərk etməsi artıq trendin başladığını göstərir. BƏƏ-nin qərarı isə daha böyük istehsalçılar üçün də nümunə ola bilər.
Bəzi ekspertlərin fikrincə, bu proses davam edərsə, OPEC daxilində intizam zəifləyə bilər və ölkələr bazar payını qorumaq üçün daha çox neft hasil etməyə başlayar. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə qiymətlərə təzyiq yarada bilər.
Bazar və qiymətlərə təsir
Hazırda geosiyasi gərginlik – xüsusilə Hörmüz boğazı ətrafında vəziyyət – neft qiymətlərini yüksək səviyyədə saxlayır. Brent markalı neft son dövrlərdə 110–120 dollar aralığında ticarət olunur. Analitiklər qeyd edirlər ki, qısa müddətdə BƏƏ-nin qərarı bazara ciddi təsir göstərməyə bilər, çünki əsas faktor Yaxın Şərqdəki münaqişə və təchizat riskləridir. Lakin uzunmüddətli perspektivdə BƏƏ-nin hasilatı artırmaq siyasəti və kvotalardan azad olması bazarda “təklif artıqlığı” yarada bilər. Bu isə geosiyasi risklər azaldıqdan sonra neft qiymətlərində eniş təzyiqi formalaşdıra bilər.
Ekspertlərin gözləntiləri
Mütəxəssislərin bir qismi hesab edir ki, OPEC-in zəifləməsi alyansın bazarı tənzimləmə qabiliyyətini azaldacaq. Digər qrup isə bildirir ki, bazar hələlik əsasən Yaxın Şərqdəki münaqişəyə fokuslanıb və struktur dəyişikliklərin təsiri daha gec hiss olunacaq. Bəzi proqnozlara görə, yaxın dövrdə Brent neftinin qiyməti 99–106 dollar diapazonunda dəyişə bilər, lakin vəziyyətin inkişafı tamamilə geosiyasi proseslərdən asılı olacaq.
Ekspertlər bildirirlər ki, OPEC-dən mümkün uzaqlaşmalar və alyansın zəifləməsi uzunmüddətli dövrdə neft bazarında daha yüksək volatillik və qeyri-müəyyənlik yarada bilər.
MONETAR.AZ
