Qırmızı dənizdə təhlükəsizlik risklərinin artması Səudiyyə Ərəbistanının neft ixrac marşrutlarını dəyişməyə məcbur edir və ölkənin Süveyş kanalından asılılığını artırır.
The Wall Street Journal-ın məlumatına görə, Hörmüz boğazında gəmiçiliyin pozulması fonunda Krallıq qərb sahilində yerləşən terminallardan ixracı kəskin artırıb. Bu istiqamət Səudiyyə Ərəbistanına "Şərq–Qərb" boru kəməri vasitəsilə nefti Hörmüz boğazından yan keçərək Qırmızı dəniz limanlarına çatdırmağa imkan verir.
Əvvəllər bu neftin böyük hissəsi Bab əl-Məndəb boğazı vasitəsilə Asiya bazarlarına göndərilirdi. Lakin husilərin Səudiyyə gəmilərinə qarşı son hücumları həmin marşrutu daha riskli edib və bəzi tankerlər istiqamətini dəyişərək şimala — Süveyş kanalı vasitəsilə Aralıq dənizinə yönəlib.
Gəmi izləmə məlumatlarına əsasən, Səudiyyə nefti daşıyan ən azı dörd tanker bu həftə Bab əl-Məndəbə çatmadan kursunu dəyişib. Eyni zamanda, Səudiyyə Ərəbistanı Misirin Aralıq dənizi limanlarından əlavə neft partiyaları təklif etməyə başlayıb.
İyulun ilk üç həftəsində Süveyş kanalı vasitəsilə neft tranziti son iki il yarımın ən yüksək səviyyəsinə çatıb. Qırmızı dənizi Aralıq dənizi ilə birləşdirən SUMED boru kəmərinə daxilolmalar isə iyun ayı ilə müqayisədə 50% artaraq rekord həddə yüksəlib.
Münaqişənin başlanmasından sonra Səudiyyə Ərəbistanının Qırmızı dəniz terminallarından gündəlik tədarükü əvvəlki 700 min–1 milyon bareldən təxminən 4,9 milyon barelə yüksəlib. Bu həcmin təxminən 3,5 milyon bareli Bab əl-Məndəb vasitəsilə əsasən Asiya istiqamətinə göndərilirdi.
Lakin bu axının Süveyş kanalına yönləndirilməsi texniki və logistika baxımından mürəkkəbdir. Təxminən 2 milyon barel neft daşıya bilən ultra iri neft tankerləri (VLCC) kanalın keçid məhdudiyyətlərinə görə birbaşa istifadə edilə bilmir.
Operatorlar alternativ olaraq yükün bir hissəsini SUMED boru kəmərinə boşalda, nefti daha kiçik Suezmax və Aframax tipli tankerlərə yükləyə və ya Afrikanın ətrafından uzun marşrut seçə bilərlər. Sonuncu variant Asiyaya çatdırılma müddətini 20–30 gün artıra, fraxt xərclərini və hərbi risklər üzrə sığorta ödənişlərini yüksəldə bilər.
Bazar iştirakçıları xüsusilə dizel yanacağı və aviasiya kerosini seqmentində risklərin artacağını gözləyirlər. Çünki neft məhsullarının daşınması xam neft tankerləri ilə müqayisədə Süveyş kanalından daha yüksək dərəcədə asılıdır.
MONETAR.AZ
