Bu istiqamətlər Bakıda keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda da əsas mövzulardan biri kimi önə çıxıb. Forumun builki mövzusu “Parçalanmış dünyada etimadın bərpası: Cənubi Qafqaz qlobal bağlantı və investisiya sabitliyinin dayağı kimi” müəyyən edilib. Mövzunun özü də təsadüfi deyil. Qlobal iqtisadiyyatda ticarət zəncirlərinin dəyişməsi, geosiyasi risklər və nəqliyyat marşrutlarının yenidən formalaşması investorları yalnız gəlir imkanlarına deyil, kapital qoyduqları ölkənin sabitliyinə və regional əlaqələrinə də daha çox diqqət yetirməyə sövq edir.
Azərbaycanın investor üçün əsas üstünlüyü nədir?Azərbaycanın coğrafi mövqeyi burada əsas amillərdən biridir. Ölkə Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının üzərində yerləşir. Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı Azərbaycanın Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasındakı ticarət əlaqələrində rolunu artırır.
Lakin məsələ yalnız tranzitdən ibarət deyil. Əgər ölkə üzərindən daşınan yüklərin bir hissəsinin emalı, qablaşdırılması, saxlanması və digər xidmətləri də Azərbaycanda həyata keçirilərsə, logistika infrastrukturu daha böyük iqtisadi dəyər yarada bilər. Məhz buna görə investisiya gündəliyində logistika mərkəzləri, sənaye parkları, istehsal və emal müəssisələri xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
İnvestorların marağı hansı sahələrə yönəlir?Forumda müzakirə olunan istiqamətlər Azərbaycanın investisiya gündəliyinin genişləndiyini göstərir. Sənaye, maliyyə, tikinti, süni intellekt, bərpaolunan enerji, kənd təsərrüfatı, su resursları və digər sahələr üzrə əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunur. Xüsusilə bərpaolunan enerji son illərdə qlobal investorların diqqətində olan sahələrdəndir. Azərbaycanın enerji potensialı, günəş və külək enerjisi layihələri bu istiqamətdə yeni imkanlar yaradır.
Digər tərəfdən, süni intellekt və rəqəmsal texnologiyaların investisiya gündəliyinə daxil olması iqtisadiyyatın yalnız xammal və ənənəvi istehsal sahələri hesabına inkişaf etmədiyini göstərən istiqamətlərdən biridir.
Ötən forum nə verdi?İnvestisiya forumlarının nəticəsini ölçmək üçün ən vacib göstəricilərdən biri real layihələr və imzalanan sazişlərdir. Ötən il keçirilən I Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində ümumi dəyəri 10 milyard dollardan çox olan investisiya sazişlərinin imzalandığı açıqlanıb. Bunun 7 milyard dollardan çoxunun qeyri-neft-qaz sektoruna aid olduğu bildirilib.
Bu rəqəm vacib bir məqamı göstərir: investisiya gündəliyində qeyri-neft sektorunun çəkisi artır. Ancaq burada əsas məsələ yalnız sazişlərin ümumi dəyəri deyil. Daha vacib sual həmin razılaşmaların nə qədərinin real investisiyaya çevrilməsi, hansı müddətdə icra olunması və iqtisadiyyatda nə qədər yeni istehsal və iş yeri yaratmasıdır.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzur yeni investisiya istiqamətidirAzərbaycanın investisiya imkanlarından danışarkən işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa və yenidənqurma layihələrini də nəzərə almaq lazımdır. Burada söhbət yalnız tikintidən getmir. Yeni yaşayış məntəqələri, yollar, enerji infrastrukturu, rəqəmsal həllər, kənd təsərrüfatı, turizm və xidmət sektorları bir-biri ilə əlaqəli iqtisadi imkanlar yaradır.
Bu ərazilərin gələcəkdə regional nəqliyyat və logistika şəbəkələrinə daha sıx inteqrasiyası da yeni biznes modellərinin yaranmasına şərait yarada bilər.
Əsas məsələ investoru gətirmək yox, saxlamaqdırİnvestisiya forumlarının verdiyi əsas imkan investorlarla ilkin əlaqələrin qurulmasıdır. Lakin uzunmüddətli nəticə üçün bundan sonrakı mərhələ daha vacibdir. İnvestor üçün layihənin gəlirliliyi ilə yanaşı, hüquqi mühitin sabitliyi, maliyyələşmə imkanları, infrastruktur, kadr təminatı, bazara çıxış və layihənin uzunmüddətli perspektivi də əhəmiyyətlidir. Bu səbəbdən Azərbaycanın qarşısında duran əsas məsələlərdən biri yalnız yeni investisiya layihələri cəlb etmək deyil, mövcud investisiyaların genişlənməsi üçün şərait yaratmaqdır.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun əhəmiyyəti də bu kontekstdə qiymətləndirilə bilər. Tədbir bir tərəfdən Azərbaycanın müxtəlif sahələr üzrə imkanlarını beynəlxalq biznes dairələrinə təqdim edir, digər tərəfdən isə investorların ölkəyə dair gözləntilərinin və maraqlarının öyrənilməsi üçün platforma yaradır. Forumda 70 ölkədən 803 xarici nümayəndənin iştirak etməsi və ümumi iştirakçı sayının 3 mini keçməsi tədbirə beynəlxalq marağın miqyasını göstərən faktorlardan biridir. Nəticədə Azərbaycanın qarşısında kifayət qədər geniş investisiya gündəliyi formalaşır. Enerji və nəqliyyat ənənəvi istiqamətlər olaraq qalır, lakin sənaye, rəqəmsal texnologiyalar, yaşıl enerji, kənd təsərrüfatı, logistika və yenidənqurma layihələri bu siyahını genişləndirir.
İndi əsas məsələ bu imkanların konkret investisiya qərarlarına, real layihələrə və uzunmüddətli iqtisadi nəticələrə nə dərəcədə çevriləcəyidir.
MONETAR.AZ
