İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı (OECD) yüksək enerji qiymətlərinə baxmayaraq, qlobal iqtisadi artımın gözləniləndən daha dayanıqlı olduğunu bildirir. Bununla belə, Yaxın Şərqdə davam edən münaqişə və digər risklər bir araya gələrsə, dünya iqtisadi fəallığına ciddi təzyiq yarana bilər.
OECD-nin baş iqtisadçısı Stefano Skarpetta bildirib ki, qlobal iqtisadiyyat uzunmüddətli xarakter daşıyan bir sıra şoklarla üzləşsə də, indiyədək gözləntilərdən daha yaxşı nəticələr nümayiş etdirib.
Təşkilatın son rüblük hesabatında 2026-cı il üzrə qlobal iqtisadi artım proqnozu iyun ayındakı 2,8 faizdən 2,9 faizə yüksəldilib. Bu dəyişiklik əvvəlki proqnozla müqayisədə enerji qiymətlərinin daha uzun müddət yüksək qalacağı gözləntiləri fonunda baş verib. G20 ölkələrində inflyasiyanın isə 2026-cı ildə əvvəl proqnozlaşdırılan 4 faiz əvəzinə 4,1 faiz olacağı gözlənilir.
Qlobal iqtisadi artımın əsas dayaqlarından biri ABŞ və digər ölkələrdə süni intellektlə bağlı investisiyaların sürətlə artmasıdır. Xüsusilə yarımkeçiricilər və məlumat mərkəzləri üçün elektronika istehsal edən ölkələrdə bu investisiyalar iqtisadi fəallığı dəstəkləyir. Nəticədə enerji böhranından birbaşa təsirlənən ölkələrlə süni intellekt infrastrukturuna yatırımlardan faydalanan iqtisadiyyatlar arasında artım dinamikasında ciddi fərqlər yaranır.
Məsələn, OECD Səudiyyə Ərəbistanı iqtisadiyyatının 2026-cı ildə 1,8 faiz kiçiləcəyini proqnozlaşdırır. Halbuki əvvəlki hesabatda ölkə üzrə 3,2 faizlik artım gözlənilirdi. Cənubi Koreyanın iqtisadi artım proqnozu isə 2,6 faizdən 3,7 faizə yüksəldilib. ABŞ iqtisadiyyatının 2026-cı ildə 2,2 faiz, 2027-ci ildə isə 2,1 faiz böyüyəcəyi gözlənilir.
Regionlar üzrə də proqnozlarda dəyişikliklər edilib. Fransa iqtisadiyyatının 2026-cı ildə cəmi 0,4 faiz artacağı və bunun G7 ölkələri arasında ən aşağı göstəricilərdən biri olacağı proqnozlaşdırılır. Almaniya üzrə artım gözləntisi isə əvvəlki 0,7 faizdən 1,1 faizə yüksəldilib.
Çinin 2026-cı il üzrə iqtisadi artım proqnozu 4,5 faiz səviyyəsində saxlanılıb. Bununla yanaşı, OECD 2027-ci ildə Çin iqtisadiyyatında daha nəzərəçarpan yavaşlama gözləyir. Hindistan üzrə proqnoz isə əksinə, yaxşılaşdırılıb. Ölkə iqtisadiyyatının 2026-cı ildə 7,1 faiz böyüyəcəyi gözlənilir ki, bu da əvvəlki 6,3 faizlik proqnozdan yüksəkdir.
OECD 2027-ci ildə qlobal artımın enerji qiymətlərinin yüksək qalmasının təsiri ilə zəifləyəcəyini bildirir. Neft qiymətlərinin uzun müddət yüksək səviyyədə qalması istehsal və nəqliyyat xərclərini artırmaqla yanaşı, inflyasiya təzyiqlərinin də davam etməsinə səbəb ola bilər. Təşkilat həmçinin “El Ninyo” hava fenomeninin kənd təsərrüfatı istehsalına mənfi təsir göstərməsi riskinə diqqət çəkir.
Bu amillərin fond bazarlarında mümkün geriləmə və istiqraz gəlirliliyinin artması ilə üst-üstə düşməsi qlobal iqtisadi artım üçün daha ciddi nəticələr yarada bilər. OECD-nin qiymətləndirməsinə görə, belə ssenaridə dünya iqtisadiyyatının artım tempi 2027-ci ildə 2,3 faizə qədər zəifləyə bilər.
İnflyasiya risklərinin artması mərkəzi bankların pul siyasəti qarşısında da əlavə çətinliklər yaradır. OECD 2027-ci ildə faiz dərəcələrinin yüksəldilməsinin davam edə biləcəyini, lakin enerji qiymətlərindəki artımın daha geniş qiymət təzyiqlərinə və əməkhaqqı artımına keçməsinə dair sübutların məhdud olması səbəbindən bu addımların tədricən atılacağını gözləyir.
Skarpettanın sözlərinə görə, enerji qiymətlərinin artmasının ikinci dərəcəli inflyasiya təsirlərinin məhdud qalması mərkəzi bankların əvvəlki illərlə müqayisədə daha erkən reaksiya verməsi ilə bağlıdır. O qeyd edib ki, mərkəzi banklar ikinci dərəcəli təsirlərin formalaşmasını gözləmədən siyasət tədbirlərinə başlayıblar.
OECD-nin faiz siyasəti ilə bağlı gözləntilərinə əsasən, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin baza inflyasiyasının 2027-ci ildə orta hesabla 2,5 faizə enəcəyi şəraitdə ilin sonuna qədər faiz dərəcəsini 0,25 faiz bəndi artırması və daha sonra onu sabit saxlaması gözlənilir. Avropa Mərkəzi Bankı üçün də oxşar sabitləşmə trayektoriyası proqnozlaşdırılır.
Yaponiya Bankının isə pul siyasətini sərtləşdirməyə davam edərək 2027-ci ilin sonuna qədər uçot dərəcəsini 2 faizə çatdıracağı gözlənilir. İngiltərə Bankının isə gələn ilin ikinci yarısına qədər faiz dərəcələrini dəyişməz saxlaması, daha sonra isə faiz endirimlərinə başlaması proqnozlaşdırılır.
Beləliklə, OECD qlobal iqtisadiyyatın hazırkı şoklara gözləniləndən daha yaxşı uyğunlaşdığını qeyd etsə də, enerji qiymətlərinin yüksək qalması, geosiyasi risklər, ərzaq inflyasiyası və maliyyə bazarlarında mümkün gərginliklərin eyni vaxtda reallaşması gələn il qlobal artımın daha kəskin zəifləməsi riskini artırır.
MONETAR.AZ
