“Jefferies” investisiya bankının Çin gömrük statistikasına əsaslanan təhlilinə görə, Çin avqust ayında 4,76 milyard dollar dəyərində yarımkeçirici istehsalı avadanlığı idxal edib. Bu, ötən ilin eyni ayı ilə müqayisədə 16 faiz artım deməkdir.
Avqust göstəricisi 2025-ci ilin noyabrından etibarən müşahidə olunan illik azalma tendensiyasının dəyişdiyini göstərib. Belə ki, iyun və iyul aylarında yarımkeçirici avadanlıqlarının idxalı ötən ilin səviyyəsinə yaxın qaldığı halda, avqustda ikirəqəmli artım qeydə alınıb.
Bununla belə, 2026-cı ilin ilk səkkiz ayında Çinin yarımkeçirici istehsalı avadanlıqları üzrə ümumi idxalı 30,69 milyard dollar təşkil edib. Bu göstərici 2025-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 5 faiz aşağıdır. Son aylarda isə illik azalma tempinin zəiflədiyi müşahidə olunur.
Avqust ayında idxalın məhsul kateqoriyaları üzrə bölgüsündə də artım əsasən əsas istehsal avadanlıqları üzrə qeydə alınıb. Ön emal avadanlıqlarının (front-end equipment) idxalı 3,26 milyard dollar təşkil edərək illik müqayisədə 24 faiz artıb. Nəzarət və sınaq avadanlıqları üzrə idxal 457 milyon dollar olub və 12 faiz yüksəlib.
Qablaşdırma avadanlıqlarının idxalı da əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Bu kateqoriya üzrə avqust göstəricisi 178 milyon dollar təşkil edib ki, bu da illik müqayisədə 34 faiz çoxdur. Ehtiyat hissələri və komplektləşdiricilərin idxalı isə əksinə, 591 milyon dollar olmaqla 13 faiz azalıb.
Tədarükçü ölkələr üzrə statistikada Yaponiya əsas mənbə olaraq qalır. Avqust ayında Yaponiyadan Çinə 1,04 milyard dollar dəyərində yarımkeçirici avadanlığı idxal edilib. Bu, illik müqayisədə 6 faiz azalma deməkdir. Yanvar-avqust aylarında isə Yaponiyadan idxalın həcmi 7,38 milyard dollar təşkil edib və illik ifadədə 12 faiz geriləyib.
Niderlanddan avqust ayında 932 milyon dollar dəyərində avadanlıq idxal olunub. Bu göstərici illik müqayisədə 4 faiz azdır. Niderland üzrə idxala “ASML” şirkətinin məhsulları da daxildir. “Jefferies”in məlumatına görə, bu, son dörd ay ərzində Niderlanddan idxalda qeydə alınan ilk azalmadır.
Sinqapur isə Çinin yarımkeçirici avadanlıqları üzrə tədarük mənbələri arasında mövqeyini gücləndirib. Avqust ayında bu ölkədən idxal 725 milyon dollar təşkil edib və illik müqayisədə 52 faiz artıb. Yanvar-avqust aylarında isə Sinqapurdan idxalın həcmi 6,25 milyard dollara çataraq 16 faiz yüksəlib. Bununla da Sinqapur Yaponiyadan sonra Çinin ikinci ən böyük tədarük mənbəyinə çevrilib.
ABŞ-dan idxal isə azalma nümayiş etdirib. Avqust ayında ABŞ mənşəli yarımkeçirici avadanlıqlarının idxalı 358 milyon dollar olub və illik müqayisədə 8 faiz azalıb. İlk səkkiz ayda bu göstərici 2,60 milyard dollar təşkil edib ki, bu da illik müqayisədə 24 faiz azalma deməkdir.
“Jefferies” qeyd edir ki, ABŞ şirkətləri bəzi məhsulların Çinə ixracını Sinqapur və Malayziya üzərindən həyata keçirirlər. Bu səbəbdən tədarük ölkələri üzrə gömrük statistikasında məhsulların faktiki mənşəyi ilə onların Çinə daxil olduğu ölkə arasında fərq yarana bilər.
Çinin yarımkeçirici avadanlıqları idxalındakı dinamika eyni zamanda ABŞ-Çin texnologiya rəqabəti və ixrac nəzarəti tədbirləri fonunda formalaşır. ABŞ Konqresində Texnologiya və Avadanlıqlara İxrac Nəzarətinin Çoxtərəfli Uyğunlaşdırılması (MATCH – Multilateral Alignment of Technology Controls on Hardware) adlı ikipartiyalı qanun layihəsinin müzakirəsi davam edir.
Layihə Yaponiya və Niderland da daxil olmaqla ABŞ-ın müttəfiq ölkələrinin Vaşinqton tərəfindən tətbiq olunan məhdudiyyətlərə analoji ixrac nəzarəti tədbirlərini tətbiq etməsini nəzərdə tutur. Bununla belə, qanun layihəsinin qəbul olunması perspektivləri hələlik qeyri-müəyyən olaraq qalır.
Çinin yarımkeçirici avadanlıqları idxalında avqust ayında qeydə alınan ikirəqəmli artım son aylardakı zəifləyən azalma tendensiyasından fərqli mənzərə yaradıb. Bununla yanaşı, ilin ilk səkkiz ayının yekunları idxalın hələ də ötənilki səviyyədən aşağı olduğunu göstərir.
MONETAR.AZ
