Azərbaycanın iqtisadi gələcəyinə dair açıqlanan son rəsmi proqnozlar dövlətin növbəti illərdə dəyişkən qlobal bazarlarda makroiqtisadi sabitliyi qorumaq əzmini əks etdirir. Maliyyə və İqtisadiyyat nazirliklərinin təqdim etdiyi yol xəritəsi 2030-cu ilə qədər olan dövr üçün “təmkinli optimizm” yanaşmasına əsaslanır.
Bu çərçivədə diqqət çəkən əsas məqamlardan biri manatın məzənnəsi ilə bağlıdır. Belə ki, 2030-cu ilin sonuna qədər dolların hazırkı səviyyədə — 1,70 manat həddində sabit saxlanılması proqnozlaşdırılır. Sözügedən yanaşma hökumətin valyuta bazarına nəzarəti qorumaq niyyətini əks etdirir. Belə sabitlik inflyasiya gözləntilərinin cilovlanması və xarici investorlar üçün proqnozlaşdırıla bilən, etibarlı biznes mühitinin formalaşdırılması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.
İqtisadi strukturda gözlənilən transformasiya rəqəmlərdə daha aydın ifadə olunur. Ümumi Daxili Məhsulun (ÜDM) həcminin 2027-ci ildə proqnozlaşdırılan 139 milyard manatdan 2030-cu ildə 166,9 milyard manata çatdırılması nəzərdə tutulur. Artımın əsas hərəkətverici qüvvəsi qeyri-neft-qaz sektoru olacaq. Əgər 2025-ci ildə bu sektorun payı 71,5 % təşkil edirdisə, 2030-cu ildə həmin göstəricinin 81,8 %-ə yüksəldilməsi planlaşdırılır. Bu tendensiya iqtisadiyyatın neftdən asılılığının azalması və sənaye ilə digər istehsal sahələrinin ön plana çıxması kimi dəyərləndirilə bilər.
Enerji sektorunda isə daha balanslı dinamika müşahidə olunacağı gözlənilir. 2026-cı ildə hasilatda müvəqqəti azalma ehtimal edilsə də, 2029–2030-cu illərdə neft və əmtəəlik qaz hasilatının yenidən artacağı proqnozlaşdırılır. Bu artımın ümumi iqtisadi dinamikaya əlavə impuls verəcəyi nəzərdə tutulur. Dövlət büdcəsinin gəlirlərini qlobal qiymət dalğalanmalarından qorumaq məqsədilə neftin bir barelinin orta illik ixrac qiymətinin 65 dollar səviyyəsində götürülməsi ehtiyatlı və balanslı yanaşma kimi qiymətləndirilir. Bu yanaşma qeyri-neft sektorunda orta illik 4,2 %-lik real artımı iqtisadiyyatın əsas dayaqlarından birinə çevirməyə imkan yaradır.
Əhalinin rifahı və daxili bazarın sabitliyi də strateji prioritetlər sırasında yer alır. Cari il üçün 5,5% səviyyəsində proqnozlaşdırılan orta illik inflyasiyanın tədricən azalaraq onilliyin sonunda 4,6%-ə enməsi gözlənilir. Bu dinamika istehlakçıların alıcılıq qabiliyyətinin qorunmasına xidmət edir. Eyni zamanda, 2030-cu ildə əhalinin gəlirlərinin 135,4 milyard manata çataraq xərcləri təxminən 1,8 milyard manat üstələməsi yığım imkanlarının genişlənəcəyinə və maliyyə dayanıqlığının möhkəmlənəcəyinə dəlalət edir.
Yekunda qeyd etmək olar ki, 2030-cu ilin iqtisadi mənzərəsi Azərbaycanı daha az neftdən asılı, milli valyutası sabit və daxili istehsalı güclənmiş bir ölkə kimi təqdim edir. Bu yanaşma həm daxili bazara, həm də beynəlxalq tərəfdaşlara uzunmüddətli sabitlik mesajı verir.
MONETAR.AZ
