Azərbaycan iqtisadiyyatının ən köklü problemlərindən biri olan sənədsiz evlər məsələsi yenidən gündəmin mərkəzinə keçib. Lakin bu dəfə məsələyə yalnız sosial deyil, həm də nəhəng bir iqtisadi potensial prizmasından yanaşılır. İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin (İİTKM) direktoru Vüsal Qasımlı tərəfindən səsləndirilən son statistik rəqəmlər, dondurulmuş vəziyyətdə qalan milyardların miqyasını ortaya qoyur.
Vüsal Qasımlının "InsurTech" dərs vəsaitinin təqdimatındakı çıxışına istinadən qeyd edək ki, hazırda ölkədə 500 mindən çox sənədsiz fərdi yaşayış evi mövcuddur. Bu əmlakların bazarda dövriyyəyə girməyən ümumi dəyəri isə 50 milyard manatı ötür.
Sənədləşdirmə prosesinin gecikməsi sığorta sektoru üçün böyük bir itirilmiş imkandır. V. Qasımlının vurğuladığı kimi, sənədsiz ev "hüquqi yoxluq" deməkdir, bu isə həmin mülklərin sığorta müqavilələrinə cəlb edilməsini qeyri-mümkün edir:
Əgər bu 500 min ev rəsmi qeydiyyata alınarsa, bu, avtomatik olaraq daşınmaz əmlakın icbari sığortası üzrə yüz milyonlarla manatlıq yeni sığorta haqqı yığımı deməkdir.
Yeni dərs vəsaitinin təqdimatında bu mövzunun qaldırılması təsadüfi deyil. Müasir texnologiyalar sənədləşmiş mülklərin məsafədən, sürətli və şəffaf sığortalanmasına imkan verir ki, bu da sektorun maliyyə dövriyyəsini dəfələrlə artıra bilər.
Sənədləşmə yalnız sığortaçıya yox, həm də vətəndaşa lazımdır. Mülkiyyət hüququ təmin olunmuş ev yanğın, təbii fəlakət və ya digər risklərdən qorunmuş olur.
50 milyard manatlıq əmlakın sənədləşdirilməsi təkcə sığortanı deyil, həm də bank sektorunu canlandıracaq. Sənədli ev həm də bank üçün girov (ipoteka) deməkdir. Bu proses real sektora kredit axınını sürətləndirə, tikinti və xidmət sahələrində canlanma yarada bilər.
ənədsiz evlər problemi təkcə mənzil məsələsi deyil, Azərbaycanın maliyyə-sığorta ekosisteminin qarşısında dayanan 50 milyardlıq maneədir. Bu maneənin aradan qaldırılması sığorta bazarı üçün "InsurTech" dövründə yeni bir renessansın başlanğıcı ola bilər.
MONETAR.AZ
