Qlobal iqtisadi proseslər, ticarət dinamikası və maliyyə sabitliyi 2025-ci ildə əsas valyutaların məzənnə hərəkətlərinə ciddi təsir göstərib. “OANDA” şirkətinin məlumatları əsasında hazırlanmış yeni icmalda valyutaların regionlar üzrə illik göstəriciləri əks olunub.
Beynəlxalq Hesablaşmalar Bankının (BIS) məlumatına görə ABŞ dolları (USD) həm Şimali Amerikada, həm də qlobal miqyasda ən çox ticarət olunan valyuta olaraq qalır. Dolların gündəlik orta ticarət həcmi 8,56 trilyon ABŞ dolları təşkil edir. Avropada isə lider mövqedə gündəlik 2,77 trilyon dollar ticarət həcmi ilə avro (EUR) qərarlaşıb.
Digər regionlar üzrə əsas valyutalar Yapon yeni (Şərqi Asiya və Sakit okean), Meksika pesosu (Latın Amerikası və Karib hövzəsi), Hindistan rupisi (Cənubi Asiya), BƏƏ dirhəmi (Yaxın Şərq və Şimali Afrika) və Cənubi Afrika randıdır (Sub-Saxara Afrikası).
2025-ci ildə əksər əsas valyutalar əvvəlki ilin zəif göstəricilərindən sonra ABŞ dollarına nisbətən mövqelərini gücləndiriblər. Ən yüksək artım Meksika pesosunda qeydə alınıb – valyuta il ərzində 15,3 faiz bahalaşıb. Cənubi Afrika randı 13,5 faiz, avro isə 13 faiz artım göstərib. Avronun möhkəmlənməsi inflyasiya təzyiqlərinin azalması və iqtisadi artım gözləntilərinin yaxşılaşması ilə əlaqələndirilir.
Yapon yeni il ərzində demək olar ki, sabit qalıb və cəmi 0,1 faiz artım nümayiş etdirib. Analitiklər bunu ABŞ-la monetar siyasətdəki fərqlərlə izah edirlər.
Bununla yanaşı, ABŞ dolları 2025-ci ildə zəifləyən valyutalar sırasında yer alıb. Dolların məzənnəsi 9,1 faiz aşağı düşüb ki, bu da iqtisadi artım tempinin yavaşlaması və faiz dərəcələri ilə bağlı gözləntilərin dəyişməsi ilə izah olunur. Hindistan rupisi isə struktur problemlər və kapital axınları fonunda 4,8 faiz dəyər itirib. ABŞ dollarına bağlı olan BƏƏ dirhəmi ili dəyişikliksiz başa vurub.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, valyuta bazarlarında baş verən bu dönüşlər qlobal maliyyə bazarlarında şəraitin sürətlə dəyişdiyini göstərir. İqtisadi dinamika, mərkəzi bankların qərarları və əmtəə bazarları ilə əlaqəli valyutalar yaxın dövrdə investorlar üçün əsas diqqət mərkəzində olacaq.
Monetar.az
