Avropa Mərkəzi Bankı (AİB) Yaxın Şərqdə davam edən münaqişə fonunda daha aqressiv faiz artımı siyasətinə keçə bilər. Bu vəziyyət eyni vaxtda həm inflyasiyanın artması, həm də iqtisadi artımın zəifləməsi kimi “ikili təzyiq” yaradır.
UBS tərəfindən hazırlanan “Avropa iqtisadiyyatı perspektivləri” hesabatına görə, tənzimləyicinin bu il ən azı iki dəfə, hər biri 25 baza bəndi olmaqla faiz dərəcəsini artıracağı gözlənilir. Bu halda əsas faiz dərəcəsi sentyabra qədər 2,5%-ə çata bilər.
Əsas səbəb enerji qiymətlərinin yüksək səviyyədə qalmasıdır. Bu artım artıq yalnız enerji sektorunda deyil, ümumi istehlak xərclərində də hiss olunmağa başlayır.
UBS analitikləri bildirir ki, hazırda iyun və sentyabr aylarında faiz artımı proqnozlaşdırılsa da, risklər daha erkən və daha sürətli addımların atılmasına yönəlib. Hətta 30 aprel iclasında artım ehtimalı da istisna edilmir.
Mövcud vəziyyət klassik staqflyasiya riskini yaradır. Faizlərin artırılması inflyasiyanı cilovlaya bilər, lakin eyni zamanda artıq zəif olan Avropa iqtisadiyyatını daha da soyuda bilər.
Hesabatda qeyd olunur ki, əgər Fars körfəzindəki böhran davam edərsə və enerji təchizatı məhdudlaşarsa, AİB-in hazırkı “yumşaq” proqnozu yetərli olmaya bilər və daha çox faiz artımı qaçılmaz ola bilər.
Avropanın digər mərkəzi bankları isə daha ehtiyatlı mövqe tutur:
- İngiltərə Bankı uzunmüddətli fasiləni davam etdirə bilər və növbəti addımın hətta 2026-cı ilin sonunda faiz endirimi olacağı gözlənilir
- İsveçrə Milli Bankı faiz dərəcəsini 2027-ci ilin ortalarına qədər 0% səviyyəsində saxlaya bilər: güclü frank inflyasiyaya qarşı “təbii qoruyucu” rolunu oynayır
- İsveç Riksbankı isə əsas dərəcəni 1,75% səviyyəsində saxlamağa meyllidir, çünki daxili inflyasiya azalır
AİB üçün əsas qeyri-müəyyənliklərdən biri Hörmüz boğazı ətrafındakı vəziyyətdir. Əgər bu mühüm enerji dəhlizi açılmasa və təchizat problemləri davam etsə, UBS xəbərdarlıq edir ki, AİB qiymət sabitliyini qorumaq üçün daha sərt addımlar atmalı olacaq — hətta bu, avrozonada iqtisadi artıma mənfi təsir göstərsə belə.
MONETAR.AZ
