Çin hökuməti qlobal iqtisadi təzyiqlər və daxili bazardakı qeyri-müəyyənliklər fonunda maliyyə sisteminin sabitliyini qorumaq üçün növbəti irimiqyaslı tənzimləmə addımını atıb. Çin Qiymətli Kağızlar Tənzimləmə Komissiyası (CSRC) ölkədə ümumi həcmi 23 trilyon yuana (təxminən 3.4 trilyon ABŞ dolları) çatan özəl fondlar sektoruna nəzarətin kəskin sərtləşdirildiyini elan edib.
Bu islahatın əsas hədəfi fırıldaqçılıq və qanunsuz kapital axınının qarşısını almaqla yanaşı, mövcud nəhəng maliyyə resurslarını strateji əhəmiyyət kəsb edən yüksək texnologiyalar və innovasiya sektorlarına yönəltməkdir.
Çində özəl fondlar həm birja alətlərinə (qiymətli kağızlar) investisiya qoyur, həm də birbaşa investisiya (private equity/venture capital) fəaliyyəti ilə məşğul olur. Komissiya sektorun həcminin nəhəngliyinə baxmayaraq, ciddi struktur xəstəliklərindən əziyyət çəkdiyini etiraf edib.
"Sektor böyükdür, lakin kifayət qədər güclü deyil. Maliyyələşmə strukturu balanssızdır və bəzi fondlar cinayətkar fəaliyyətlər üçün alətə çevrilib. Özəl fondlar üzərində nəzarətin gücləndirilməsi vicdansız bazar iştirakçılarının aradan qaldırılmasına, sağlam biznes mühitinin formalaşdırılmasına və investorların qorunmasına kömək edəcək."
Bu sərtləşmə siyasəti yeni deyil; o, 2023-cü ildən start verilmiş kütləvi təmizləmə proqramının davamıdır. Həmin proqram çərçivəsində qaydaları pozan 5 mindən çox özəl fond idarəçisinin lisenziyası ləğv edilib.
CSRC tərəfindən təsdiqlənən və qısa müddətdə qüvvəyə minəcək yeni qaydalar paketi aşağıdakı radikal idarəetmə mexanizmlərini tətbiq edir:
Pəkinin bu addımı təkcə daxili "təmizlik" məqsədi daşımır. Təxminən iki həftə əvvəl tətbiq edilən sərhədlərarası investisiya məhdudiyyətləri və valyuta nəzarəti tədbirləri ilə birlikdə baxdıqda, bu qərar vahid makroiqtisadi strategiyanın tərkib hissəsidir.
Yeni qaydalara əsasən:
- risklərin və pozuntuların aşkarlanması üçün qurumlararası monitorinq platforması yaradılacaq;
- dövlət iştiraklı fondlar üzərində nəzarət gücləndiriləcək;
- qanunsuz sərhədlərarası kapital axınlarına qarşı tədbirlər sərtləşdiriləcək;
- qanunsuz vəsait toplama və maliyyə vəsaitlərinin təyinatından kənar istifadəsi ilə bağlı hallara qarşı daha ciddi addımlar atılacaq.
İqtisadi ekspertlərin rəyinə görə, Çin hökuməti bu nizamlamalar sayəsində özəl sektorda toplanmış nəhəng maliyyə likvidliyini ABŞ ilə texnoloji rəqabətdə əsas silahlardan biri olan çip (yarımkeçirici) istehsalı, süni intellekt, kvant hesablamaları və yaşıl enerji kimi yüksək texnologiyalı innovativ sahələrə yönəltməyi sürətləndirəcək.
MONETAR.AZ
