Yaxın Şərqdə davam edən hərbi və geosiyasi gərginliyə baxmayaraq, "Şimal–Cənub" Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi (INSTC) öz dayanıqlığını nümayiş etdirir. Rusiya Dəmir Yollarının (RJD) rəhbərliyindən gələn son məlumatlar göstərir ki, Azərbaycan bu dəhlizin "qərb marşrutu"nun əsas hərəkətverici qüvvəsinə çevrilib.
Dəhlizin Azərbaycan hissəsində, xüsusilə Astara keçidində ciddi aktivlik müşahidə olunur. Ötən il Astara üzərindən daşımalar 50%-dən çox artıb. Daşınan konteynerlərin sayı 8 min vahidi keçib. Buna səbəb Süveyş kanalı və Hörmüz boğazı kimi ənənəvi dəniz yollarındakı risklər yüklərin daha təhlükəsiz quru yollarına, xüsusilə Azərbaycan üzərindən keçən dəmir yollarına yönəlməsinə səbəb olub.
Dəhlizin tam gücü ilə işləməsi üçün ən kritik bənd olan Rəşt–Astara dəmir yolu xətti ilə bağlı işlər gündəmdə qalır. Rusiya, İran və Azərbaycan arasında hökumətlərarası razılaşmalar artıq qüvvədədir. İran tərəfi dəmir yolu xəttinin keçəcəyi ərazilərin 80%-ni artıq satın alıb. Müharibə və regiondakı qeyri-sabitlik səbəbindən işlər müvəqqəti ləngisə də, vəziyyət sabitləşən kimi tikintinin sürətlə bərpa olunacağı gözlənilir.
Rusiya, Azərbaycan və İran dəmir yolu rəhbərlikləri marşrutun rəqabət qabiliyyətini artırmaq üçün aşağıdakı istiqamətlərdə işləyirlər:
-
Vahid Tariflər: Bütün marşrut boyu vahid və rəqabətli qiymət siyasətinin formalaşdırılması.
-
Logistik Xidmətlər: Yüklərin terminallarda aşırılması və gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi.
-
İnfrastrukturun Gücləndirilməsi: Mövcud xətlərin ötürücülük qabiliyyətinin artırılması.
Azərbaycanın tranzit potensialı hazırkı böhran dövründə qlobal təchizat zənciri üçün "təhlükəsizlik kəməri" rolunu oynayır. "Şimal–Cənub" dəhlizi təkcə regional deyil, həm də Hindistandan Rusiyaya və Avropaya qədər uzanan nəhəng bir iqtisadi arteriya kimi öz əhəmiyyətini hər gün daha da artırır.
MONETAR.AZ
