Azərbaycanda ərzaq inflyasiyasının əsas komponentlərindən biri hesab olunan ət və ət məhsulları bazarında yeni inkişaf mərhələsi başlayır. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin hazırladığı 2026–2030-cu illər üzrə Ət İstehsalının İnkişafı Dövlət Proqramı daxili istehsalın genişləndirilməsi və maya dəyərinin azaldılması hesabına bazarda qiymət sabitliyinin təmin edilməsini hədəfləyir.
Kənd təsərrüfatı nazirinin müavini Zaur Əliyevin sözlərinə görə, proqramın əsas məqsədi ölkənin ət məhsulları üzrə özünütəminetmə səviyyəsini yüksəltmək və istehsalın səmərəliliyini artırmaqdır.
Daxili bazarın mövcud vəziyyəti
Rəsmi statistikaya əsasən, hazırda Azərbaycan əsas ət növləri üzrə yüksək təminat səviyyəsinə malikdir:
-
Qoyun əti – 94,2 %
-
Mal əti – 83,7 %
-
Quş əti – 82,0 %
Bu göstəricilər ölkənin böyük ölçüdə daxili istehsala söykəndiyini göstərsə də, xüsusilə mal və quş əti seqmentlərində idxaldan asılılıq qalmaqdadır. Məhz bu səbəbdən qlobal qiymət dəyişiklikləri və xarici bazarlardakı proseslər yerli bazara da təsir göstərir.
Əsas hədəf – maya dəyərinin azaldılması
Ekspertlərin fikrincə, istehsalın sadəcə artırılması qiymətlərin ucuzlaşması üçün kifayət deyil. Həlledici amil istehsal xərclərinin aşağı salınmasıdır. Hazırda heyvandarlıq təsərrüfatlarında maya dəyərinin təxminən 60-70 faizi yem xərclərinin payına düşür. Yem komponentlərinin bir hissəsinin idxaldan asılı olması, eləcə də məhsuldarlığın inkişaf etmiş ölkələrlə müqayisədə aşağı səviyyədə qalması vahid məhsulun maya dəyərini yüksəldir.
Dövlət Proqramı çərçivəsində:
-
damazlıq bazasının genişləndirilməsi;
-
süni mayalanma layihələrinin artırılması;
-
yerli yem istehsalının stimullaşdırılması;
-
intensiv heyvandarlıq komplekslərinin yaradılması kimi tədbirlərin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Qiymətlər ucuzlaşacaq, yoxsa sabitləşəcək?
İqtisadçılar hesab edirlər ki, yaxın illərdə ət bazarında kəskin ucuzlaşma gözlənilmir. Çünki istehsal artsa belə, əhalinin sayının və turizm sektorunun genişlənməsi tələbi də paralel şəkildə yüksəldir.
Bundan əlavə, enerji, logistika və əmək xərclərində davam edən inflyasiya təzyiqləri qiymətlərin sürətli enməsinə mane ola bilər.
Bu baxımdan, proqramın əsas nəticəsinin qiymətlərin aşağı düşməsi deyil, bazarda kəskin bahalaşmaların qarşısının alınması olacağı gözlənilir. Başqa sözlə, dövlət istehsalın artırılması vasitəsilə ət bazarında uzunmüddətli sabitlik yaratmağa çalışır.
İdxaldan asılılığın azalması hədəflənir
Yeni proqramın mühüm istiqamətlərindən biri də xaricdən gətirilən diri heyvan və ət məhsullarının payını azaltmaqdır. Bu, həm ərzaq təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi, həm də ölkədən valyuta axınının azalması baxımından əhəmiyyətli hesab olunur.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, yerli istehsalın genişlənməsi daxili bazarın qlobal qiymət şoklarına qarşı daha dayanıqlı olmasına imkan verəcək.
2026–2030-cu illəri əhatə edən Dövlət Proqramı Azərbaycanın ət bazarında yeni inkişaf modelinin formalaşdırılmasına yönəlib. İstehsal xərclərinin optimallaşdırılması, məhsuldarlığın artırılması və idxaldan asılılığın azaldılması hesabına bazarda qiymət sabitliyinin möhkəmləndirilməsi əsas məqsəd kimi müəyyənləşdirilib. Mütəxəssislərin qiymətləndirməsinə görə, yaxın perspektivdə istehlakçılar üçün ən real nəticə ət məhsullarında kəskin qiymət sıçrayışlarının azalması və daha proqnozlaşdırıla bilən bazar mühitinin formalaşması olacaq.
MONETAR.AZ
