Avropanın yaşıl enerji keçidində ən böyük paya sahib olan ölkələrdən biri — Fransa, bərpa olunan enerjinin təbiət hadisələrindən asılılığının fəsadları ilə üzləşib. Meteoroloqların ölkə ərazisində küləyin qəfil səngiyəcəyi barədə xəbərdarlığından sonra, cümə axşamı günü birjalarda növbəti gün üçün (spot) elektrik enerjisinin qiyməti astronomik sürətlə şahə qalxıb.
LSEG (London Fond Birjası Qrupu) analitik mərkəzinin trading platformalarından əldə etdiyi rəsmi rəqəmlər enerji birjasındakı disbalansı bütün çılpaqlığı ilə ortaya qoyur. Qiymət partlayışının əsas memarı generasiya gücünün kəskin aşağı düşməsidir:
-
Külək gücünün çöküşü: Cümə günü ölkədəki nəhəng külək elektrik stansiyalarının (RES) ümumi istehsal gücü 11 giqavat birdən azalaraq 15,7 giqavata enəcək.
-
İstehlakın yüksəlişi: Təklifin bu dərəcədə kəskin azaldığı eyni zaman kəsiyində Fransa sənayesi və ev təsərrüfatlarının elektrik enerjisinə olan tələbatı əksinə, 0,3 giqavat artaraq 46,85 giqavata yüksələcək.
Təbii olaraq, yaranan bu disbalans (tələb çox, təklif az) birja qiymətlərini dərhal manipulyasiya edib.
LSEG məlumatlarına görə, Fransada spot elektrik enerjisi müqaviləsinin qiyməti Bakı vaxtı ilə saat 13:17-yə olan vəziyyətə görə 269,7% artaraq hər meqavat-saat üçün 30,5 avroya yüksəlib. Hər nə qədər 30,5 avro/MWh mütləq rəqəm olaraq böhran səviyyəsi hesab edilməsə də, cəmi bir neçə saat ərzində baş verən 269,7%-lik artım silsiləsi bazarın alternativ enerji mənbələrinə qarşı nə dərəcədə kövrək və həssas olduğunu göstərir.
Bu vəziyyət Avropa İttifaqının enerji təhlükəsizliyi müzakirələrində tez-tez qaldırılan fundamental bir problemi yenidən gündəmə gətirir. Külək və günəş elektrik stansiyaları karbon qazı emissiyasını azaltsa da, onların sabitliyi birbaşa hava şəraitindən asılıdır.
Külək kəsildiyi an Fransa kimi nüvə enerjisi (AES) nəhəngi olan bir ölkə belə qısamüddətli qiymət şokları ilə üz-üzə qalır. Belə günlərdə yaranan kəsiri kompensasiya etmək üçün dövlət dərhal daha baha başa gələn qaz turbinlərini işə salmağa və ya qonşu ölkələrdən təcili idxal etməyə məcbur olur ki, bu da birja tarifini yuxarı çəkir.
MONETAR.AZ
