Azərbaycan regional rəqəmsal mərkəzə çevrilmək strategiyasında tarixi və inqilabi bir addım atır. Milli Məclisdə müzakirəyə çıxarılan yeni və genişmiqyaslı qanun layihəsi, ölkədə süni intellekt və pilotsuz texnologiyaların idarə etdiyi nəqliyyat erasının hüquqi təməlini qoyur. Yeni qərar sadəcə küçələrdəki avtomobilləri deyil, dənizdən göylərə qədər bütün nəqliyyat ekosistemini əhatə edəcək.
Bu müddəalar Milli Məclis-də müzakirəyə çıxarılan və bir sıra qanunvericilik aktlarına dəyişiklikləri nəzərdə tutan qanun layihəsində əks olunub. Layihə Nəqliyyat Məcəlləsinə, “Yol hərəkəti haqqında”, “Nəqliyyat haqqında”, “Dövlət rüsumu haqqında”, “Aviasiya haqqında” və digər qanunlara dəyişiklikləri əhatə edir.
Azərbaycan hüquq sisteminə rəqəmsal dövrün tələblərinə uyğun 4 fundamental anlayış inteqrasiya olunur:
-
Avtonom nəqliyyat vasitəsi: İnsan müdaxiləsi olmadan və ya minimum müdaxilə ilə hərəkət edən intellektual texnika.
-
Operator: Süni intellektin hərəkətini məsafədən izləyən və kritik məqamda idarəetməni üzərinə götürən şəxs.
-
Məsafədən idarəetmə mərkəzi: Bütün pilotsuz nəqliyyat şəbəkəsinin real vaxt rejimində monitorinq edildiyi qərargah.
-
Yüksək və tam avtomatlaşdırılmış səviyyələr: Maşınların qərar qəbuletmə sərbəstliyinin dərəcəsini təyin edən beynəlxalq standartlar.
Layihəyə görə, avtonom nəqliyyat vasitələrinin istismarı yalnız dövlət qeydiyyatından keçdikdən sonra və səlahiyyətli qurumların müəyyən etdiyi ərazilərdə mümkün olacaq. Operatorlar üçün isə 5 il müddətinə məcburi sertifikatlaşdırma tətbiq ediləcək.
Operatorların vəzifələri müəyyənləşdirilir:
- avtomatlaşdırılmış sistemlərin fəaliyyətinə nəzarət etməli;
- təhlükəsizlik riski yarandıqda prosesə müdaxilə etməli;
- istismar məlumatlarını saxlamalı;
- baş verən hadisələr barədə dərhal aidiyyəti dövlət orqanlarına məlumat verməlidirlər.
Avtomatlaşdırılmış sistemləri fasiləsiz izləmək, kiçik bir risk yarandıqda dərhal prosesə müdaxilə edib idarəetməni ələ almaq və baş verən insidentlər barədə dövlət orqanlarını dərhal məlumatlandırmaqdır.
Piyadaların və digər sürücülərin yol hərəkətində bu maşınları asanlıqla tanıması üçün xüsusi identifikasiya sistemi yaradılır. Süni intellekt tərəfindən idarə olunan hər bir avtomobilin üzərində “Avtonom nəqliyyat vasitəsi” xüsusi tanınma nişanı olacaq.
Bu qanun paketinin qəbulu Azərbaycanı postsovet məkanında və geniş Xəzər regionunda avtonom nəqliyyatın hüquqi tənzimlənməsini tam formalaşdıran ilk qabaqcıl ölkələrdən birinə çevirəcək. Bu isə ölkəyə qlobal texnologiya nəhənglərinin rəqəmsal layihələrini və sınaq mərkəzlərini cəlb etmək üçün unikal bir investisiya mühiti vəd edir.
